EN ISO 10218-2, tam adıyla “Robotlar ve robotik cihazlar – Endüstriyel robotlar için güvenlik kuralları – Bölüm 2: Robot sistemleri ve entegrasyon”, bir endüstriyel robotun tutucu, koruyucu ve diğer makinelerle birleştirilerek çalışır bir hücreye dönüştürülmesinde uyulacak güvenlik kurallarını tanımlayan C tipi standarttır. Robotu hücreye yerleştiren entegratör, ortaya çıkan makinenin üreticisi sayılır. Standart, hücrenin tasarımından devreye almaya kadar bu sorumluluğun nasıl yerine getirileceğini anlatır.
EN ISO 10218-2 testlerni ve makinenizin CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN ISO 10218-2 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN ISO 10218-2:2011 |
|---|---|
| Resmî başlık | Robots and robotic devices – Safety requirements for industrial robots – Part 2: Robot systems and integration (ISO 10218-2:2011) |
| Desteklediği mevzuat | Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT); 20 Ocak 2027’den itibaren (AB) 2023/1230 |
| Standart türü | C tipi makine standardı |
Hangi sistemleri kapsar?
Standart, endüstriyel robot sistemlerini, robot hücrelerini ve robotlu üretim hatlarını kapsar. Tipik örnekler:
- Kaynak, taşlama ve çapak alma hücreleri
- Paletleme ve kutulama hücreleri
- Tezgâh, pres ve enjeksiyon makinesi besleyen robotlar
- Boyama ve yapıştırma hücreleri
- İnsanla ortak çalışma alanı olan işbirlikli uygulamalar
Robotun kendisi için istenen kurallar EN ISO 10218-1 içindedir; bu bölüm o robotun nasıl güvenli biçimde entegre edileceğini ele alır. Hücrede yapılan işin kendine özgü tehlikeleri, örneğin kaynak ışınımı ya da lazer, ilgili diğer standartlarla değerlendirilir.
Standardın ana gereklilikleri
- Yerleşim tasarımı: Robotun azami, sınırlandırılmış ve çalışma alanları tanımlanır; korunan alan buna göre belirlenir ve sıkışma noktaları yerleşimle giderilir.
- Çevre koruması: Hücre, sabit koruyucular ve kilitlemeli kapılarla çevrilir; koruyucular robotun sınırlandırılmış alanının dışında kalır.
- Koruyucu donanım: Işık perdeleri, alan tarayıcılar ve basınca duyarlı paspaslar, durma süresine göre hesaplanan mesafeye yerleştirilir.
- Hücre içinde kalma ve yeniden başlatma: İçeride kişi varken otomatik çalışmanın başlatılması engellenir; sıfırlama düğmesi hücrenin tamamını gören bir yere konur.
- Tutucu ve uç eleman: Enerji kesildiğinde parçanın düşmemesi ya da fırlamaması sağlanır.
- Elle yükleme istasyonları: Operatörün parça verdiği noktalarda robota erişim engellenir.
- Kumanda sisteminin güvenlik performansı: Güvenlik fonksiyonları, risk değerlendirmesi başka bir sonuç göstermedikçe, kategori 3 yapısında PL d düzeyini sağlar.
- İşbirlikli çalışma: Ortak çalışma alanı işaretlenir; seçilen işbirliği yöntemi için gereken koşullar uygulama düzeyinde doğrulanır.
- Devreye alma ve kullanım bilgileri: Kurulum sonrası doğrulama planı, programlama ve bakım için güvenli çalışma yöntemleri ile eğitim gereksinimi belirtilir.
EN ISO 10218-2 doğrulama ve testleri
Standart, her kural için kabul edilen doğrulama yöntemlerini bir ekte listeler. Doğrulama, hücre kurulduktan sonra yerinde yapılır.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Yerleşim ve koruyucu muayenesi | Koruyucu yüksekliği, açıklıklar ve erişim mesafelerinin tasarıma uyduğu |
| Durma süresi ölçümü ve mesafe hesabı | Işık perdesi ve tarayıcıların yeterli uzaklıkta olduğu |
| Kilitleme fonksiyon testi | Kapı açıldığında robotun ve diğer tehlikeli hareketlerin durduğu |
| Sıfırlama ve yeniden başlatma testi | İçeride kişi varken hücrenin çalıştırılamadığı |
| Alan sınırlama testi | Robotun tanımlanan sınırın dışına çıkmadığı |
| Tutucu testi | Enerji kaybında parçanın tutulduğu |
| Kumanda sistemi incelemesi | Güvenlik fonksiyonlarının istenen performans seviyesini sağladığı |
Sonuçlar devreye alma raporuna işlenir; yerleşim ya da program değiştiğinde ilgili kontroller tekrarlanır.
CE sürecindeki yeri
- Risk değerlendirmesi: Hücrenin bütünü için tehlikeler EN ISO 12100 çerçevesinde belirlenir.
- Tasarım: Yerleşim, koruyucular ve kumanda mimarisi EN ISO 10218-2’ye göre tasarlanır.
- Doğrulama: Ölçümler ve fonksiyon testleri kurulu hücrede yapılır.
- Teknik dosya: Yerleşim planı, şemalar, hesaplar ve test raporu teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN ISO 10218-2, uygulanan standartlar arasında yazılır.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, Makine Emniyeti Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN ISO 10218-1: Robotun kendisi için güvenlik kuralları
- EN ISO 13855: Koruyucu donanımın yaklaşma hızına göre konumlandırılması
- EN ISO 13857: Güvenlik mesafeleri
- EN ISO 14119 ve EN ISO 14120: Kilitleme tertibatları ve koruyucular
- EN ISO 11161: Entegre imalat sistemlerinin güvenliği
- ISO/TS 15066: İşbirlikli robot uygulamaları
Sık sorulan sorular
Hücrenin CE belgesi sorumluluğu kimde?
Robotu, tutucuyu ve koruyucuları birleştirip hücreyi kuran taraf üretici sayılır. Bu, entegratör firma olabileceği gibi hücreyi kendi kuran fabrika da olabilir.
Çit yerine yalnız alan tarayıcı kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; ancak tarayıcının uzaklığı durma süresine göre hesaplanmalı ve fırlayan parça gibi tarayıcının koruyamayacağı tehlikeler ayrıca giderilmelidir.
Hücreye sonradan makine eklenirse ne olur?
Değişiklik güvenliği etkiliyorsa risk değerlendirmesi ve doğrulama yenilenir.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm EN ISO 10218-2:2011’dir. CEN’de daha yeni sürüm yayımlanmıştır; karine için Resmî Gazete’de atıf yapılan sürüm esas alınır. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN ISO 23125: Torna Tezgâhları
- EN ISO 10218-1: Endüstriyel Robotlar
- EN 415-10: Paketleme Makineleri Genel Kurallar
- EN 619: Birim Yük Konveyörleri
