EMC Testi (Elektromanyetik Uyumluluk): Nedir, Nasıl Yapılır?

EMC Testi (Elektromanyetik Uyumluluk Testi), bir elektrikli/elektronik cihazın hem çevresine elektromanyetik parazit yaymayacağını (emisyon) hem de dış elektromanyetik girişimlere dayanıklı olduğunu (bağışıklık) doğrulayan test sürecidir. EMC Direktifi (2014/30/AB) kapsamındaki tüm cihazlar için CE belgesi alınabilmesi için EMC testleri zorunludur. Test sonuçları akredite laboratuvar tarafından raporlanır ve Teknik Dosyaya eklenir.

EMC açılımı, Electromagnetic Compatibility olan veya Türkçeye çevrilmiş haliyle Elektromanyetik Uyumluluk (EMU) testi kısaca; ‘Elektromanyetik alan aracılığıyla etkileşime girebilecek olan cihazların birbiriyle, bulundukları çevre ve doğa ile uyum gösterecek şekilde çalışıp çalışamayacağını değerlendiren testler’ anlamına gelmektedir.

Bir ürün ancak dışarıya elektromanyetik sinyal yayıyorsa (emisyon) veya dışarıdan elektromanyetik sinyaller alıyorsa (bağışıklık), EMC testi kapsamında değerlendirilebilmektedir. Bu bağlamda, cihazınızın EMC kapsamında olduğunu düşünüyor ve konuyla ilgili bilgi almak istiyorsanız, CE Danışmanı tarafından sizler için hazırlanan makalede, ‘EMC testi nedir? EMC testi nasıl yapılır? EMC testi fiyatları’ gibi pek çok konuya ulaşabilirsiniz.

Elektronik cihazlarımız birbirlerine yakın oldukları zamanda birbirini etkilediğini hepimiz farklı şekillerde gözlemlemişizdir. Örneğin hoparlörünüzün yanında telefonunuz çaldığı zaman hoparlörünüzden çıkan farklı seslerin sebebi, elektromanyetik etkileşimdir aslında.  Bu durum diğer elektronik cihazlar için de geçerlidir. EMC Testi de elektronik cihazların birbirleriyle olan uyumunu değerlendirir. Yani birbirine yakınlaştıkça cihazlarınızın etkileşimi sonucu ortaya çıkabilecek durumları test eder.

Elektromanyetik Uyumluluk (EMC) 2014/30/EU Direktifi, elektronik cihazların birbirlerine yaklaştıkları zaman manyetik bir bozulma yaşatmamaları ve bozulmamaları için yönergeler veren bir direktiftir. EMC Testi de elektronik cihazlarınızın bu direktiflere uygun olup olmadığını ve sonrasında gerekli belgelendirmelere sahip olmanıza anahtar olacak testlerden oluşur. Piyasaya süreceğiniz elektronik cihazların birbiriyle uyumlu olduğunu belgelemek için cihazlarınıza EMC testi yaptırmak zorundasınızdır. Aksi takdirde elektronik ürünlerinizin satışını yasal yollarla yapamayacak ve ekonomik olarak büyük zararlara karşı karşıya kalacaksınız demektir.

EMC Testleri Nelerdir?

Herhangi bir elektronik aletin manyetik uygunluğunu belgelemek için yapılan EMC Testi türleri iki çeşittir. Bunlar; askeri standartlar ve sivil standartlardır. Askeri standartlar Amerika Birleşik Devletleri tarafından belirlenmiştir. Askeri alanda kullanılan cihazlar için uygulanır. Bu tür cihazların birbiriyle senkronize ve uyum içerisinde çalışabilmesi büyük önem teşkil ettiğinden, titiz bir EMC testi uygulaması yapmak gereklidir.

Sivil standartlar ise herkesin günlük hayatta kullandığı ürünleri kapsar. Uygulanan EMC testleri için standartlar ise; ev, sanayi veya ağır sanayi olmak üzere alt başlıklar içerisinde değerlendirilir.

Uygulanan EMC testi türlerinin her ikisi de cihazlarınızın diğer cihazlarla olan uyumunu belgelemek için yapılır ve elektronik cihaz satışı için son derece önemlidir.

EMC Direktifi Kapsamında Uygulanan Testler

Elektrik-elektronik alanında üretilen bir ürünün, EMC Yönetmeliği kapsamında incelenebilmesi ve EMC uygunluk belgesine sahip olmasının şart koşulması için; bahsi geçen ürünün dışarıya elektromanyetik sinyaller yayması veya dışarıdan elektromanyetik sinyaller alması gerektiğinden bahsetmiştik.

Belirtilen şartları sağlayan ürünler için uygulanan EMC test aşamaları; elektromanyetik yayılım için emisyon ve elektromanyetik absorbsiyon için bağışıklık olmak üzere, iki tema altında gerçekleştirilir.

1. EMC Bağışıklık Testleri

• Elektrostatik boşalma (ESD) testi
• Işıyan, RF, elektromanyetik alan testi
• Gerilim çukurları ve kısa kesintiler testi
• Şebeke frekansındaki manyetik bozulmalar testi
• RF alanlar tarafından iletilen bozulmalar testi
• Elektriksel hızlı geçici rejim (ani darbe) testi
• Ani yükselmeler testi
• Manyetik bağışıklık testi

2.EMC Yayılım Testleri

• Işınım yoluyla yayılım testi: Elektronik bir cihazın, çalışırken ortama yaydığı radyo frekansları yoluyla yarattığı elektromanyetik kirlilik seviyesini ölçmek adına uygulanır.
• İletim yoluyla yayılım testi: Bir cihazın bağlı olduğu enerji ya da şebeke üzerinde, iletim yoluyla oluşturduğu elektromanyetik kirlilik ölçülür.
• Tıkırtı testi
• Harmonikler testi: Cihaza ait güç kaynağının 50 Hertz frekans değerinde, çevreye yaymış olduğu akım değerinin 40. harmoniğine kadar ölçülmesi işlemidir.
• Gerilim dalgalanmaları ve kırpışma testi: Cihazın, bağlı olduğu güç kaynağı üzerinde yarattığı gerilimler ve kıpraşma grafikleri ölçülür.
• Bozulma gücü testi

EMC Testi Nasıl Yapılır?

EMC testi, elektrik-elektronik alanında üretilmiş bir cihazın, aynı alanda üretilen diğer cihazlarla uyumlu şekilde çalışıp çalışamayacağını belirlemek üzere yapılır.

EMC testleri tıpkı diğer uygunluk testleri gibi birden fazla konuda değerlendirme yapar ve ortaya bir EMC raporu çıkartır. Bu testlerin, EMC testleri için özel olarak oluşturulmuş EMC test laboratuvarı ortamlarında, uygun EMC ölçüm cihazları ve aparatları kullanılarak, RF kabloları aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerekir.

Yapılan testler üzerinde, (EMC) 2014/30/EU Direktifi baz alınarak konunun uzmanları aracılığıyla cihazlar değerlendirilir. Cihazlarınızın CE Belgesi alabilmesi için EMC Testleri uygulanmalı ve cihazlarınız bu testlerden yeterli olarak geçmesi gereklidir.

Oluşturdukları elektromanyetik alan dolayısıyla, diğer elektronik cihazların yapısını veya çalışma biçimini değiştiren, ya da fonksiyonlarını tamamen sonlandıran cihazlar, EMC uygunluk belgesi almaya hak kazanamaz.

EMC Test Ortamları

Uygulanan EMC testleri sonucunda, diğer cihazlarla olumsuz etkileşim kurmayacağı kesinleştirilen cihazların EMC uygunluk belgesi edinmesi, o ürünün piyasadaki ilerleyişinde de önemli rol oynamaktadır. Elektromanyetik bir ürünün EMC uygunluk belgesinin bulunmaması demek, piyasada yasal satışının gerçekleştirilememesi anlamına gelir. Bu nedenle, önem arz eden bu testlerin, belirli şartları sağlayacak şekilde, özenle gerçekleştirilmesi gerekir.

Ürünlerin elektromanyetik kalitesini belirleyebilmek adına, EMI-EMC standartları adı verilen yönerge oluşturulmuştur. Belirtilen yönergede ana tema, EMC test yöntemleri ve testler sonucunda karşımıza çıkabilecek sınır değerleri üzerinde açıklamalar yapmaktadır. Bununla birlikte, askeri amaçlı üretilmiş elektrik-elektronik cihazlar için özel olarak belirlenmiş emisyon ve bağışıklık kriterleri de, yönerge içerisinde yer almaktadır.

EMI-EMC yönergesi kapsamında uygulanacak olan testlerin doğru şekilde yürütülebilmesi için, testlerin gerçekleştirileceği EMC test ve ölçüm ortamları, en uygun koşullarda ayarlanmalıdır. Ürünlerin niteliğinin test edildiği ortamın yetersiz veya niteliksiz olması, EMC testlerinin başarılı şekilde tamamlanmasına engel olabileceği gibi, CE belgesi edinme hususunda da bazı problemler yaratabilir.

EMC Test Standartları

Elektromanyetik uyumluluk kapsamında değerlendirilmesi gereken cihazlara ait, EMC Yönetmeliği kapsamında belirlenen bazı standartlar bulunmaktadır. Ürününüze ait EMC test standartları konusunda bilgi edinmek için şekildeki listeyi inceleyebilirsiniz:

• EN 55014-1: Ev ve Benzeri Yerlerde Kullanılan Elektrikli Aletler ve Benzeri Cihazlar İçin Özellikler, Yayılım
• EN 55014-2: Elektromanyetik Uyumluluk, Ev ve Benzeri Yerlerde Kullanılan Cihazlar, Aletler ve Benzeri Cihazlar İçin Bağışıklık Kuralları, Ürün Aile Standardı
• EN 55024: Bilgi Teknolojisi Cihazları, Bağışıklık karakteristikler
• EN 61000-6-1: Yerleşim Birimleri, Ticari ve Hafif Sanayi Ortamları İçin Bağışıklık Standardı
• EN 61000-6-2: Endüstriyel çevreler için bağışıklık
• EN 61000-6-3: Yerleşim Birimleri, Ticari ve Hafif Sanayi Ortamları İçin Emisyon Standardı
• EN 61000-6-4: Endüstriyel Ortamlar İçin Emisyon Standardı
• EN 62052-11: Elektrik Ölçme Donanımı, Genel Kurallar, Deneyler: Sayaç
• EN 61326: Ölçme, Kontrol ve Laboratuvarda Kullanım İçin Elektrikli Cihazlar, Elektromanyetik Uyumluluk Şartları
• EN 60601-1-2: Elektrikli Tıbbi Cihazlar, Elektromanyetik Uyumluluk, Kurallar ve Deneyler

EMC Testi Neden Yapılır?

Üretimini veya dolaylı yollardan satışını gerçekleştirdiğiniz ürün, EMC yönergesi kapsamında yer alıyorsa, ilgili ürünlere EMC testi yaptırmak; ABD, Avrupa, Avusturalya, Çin, Kore, Yeni Zelanda, Türkiye gibi ülkelerin iç piyasalarında yasal satış gerçekleştirebilmek adına zorunludur.

Ancak bu zorunluluk durumu var olmasa bile, EMC uygunluk belgesi edinmek, pek çok yönden avantaj sağlamaktadır. Ürünlerinizin güvenli ve uyumlu olduğunun kesinleştirilmesi üzerine gerçekleştirilen EMC testleri, olumlu sonuç verdiği taktirde, piyasadaki konumunuzu yükseltecektir. Aynı zamanda, ürünlerinizin sahip olduğu bu kalite belgesi sonucunda, ürünlerinizi talep eden kimselerin sizlere karşı güven oyu ve dolayısıyla markanızın tercih edilebilirliği artacaktır.

Akredite edilmiş firmaların bilirkişileri tarafından gerçekleştirilen testler sonucu edindiğiniz EMC uygunluk belgesi, ürünlerinizin karşılaşabileceği herhangi bir cezai yaptırıma veya yasal durumlara karşı da sunabileceğiniz değerde bir belgedir. ‘EMC testi neden yapılır?’ sorusuna verdiğimiz ve daha da çoğaltabileceğimiz örnekler dolayısıyla, ürünlerinizin EMC uygunluk belgesini edinmesi, avantajınıza olacaktır.

EMC Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Günlük hayatımızda yer verdiğimiz teknolojik ürünlerin sayıca günden güne artmasının sonucu olarak, elektromanyetik uyum koşulu da, bu ürünlerin sağlıklı ve güvenilir şekilde çalışması adına aranan ilk koşul haline gelmiştir.

Otomativ, demiryolu, havacılık, tıbbi cihazlar ve daha pek çok sektörde, EMC testlerinin uygulanması gereken ürünler yaygınlıkla kullanılmaktadır. EMC testi uygulanan ürünler için, şekildeki gibi bir örneklendirme yapılabilir:

• Hava ve deniz araçlarında kullanılan telsiz ekipmanları
• TV ve radyo alıcıları
• Mobil kullanım için tasarlanmış telsiz ve radyoların donanımı
• Telekomünikasyon ağları
• Yayın vericileri
• Sanayi üretimi ekipmanları
• Elektrikli ev aletleri ve elektronik ev eşyaları
• Elektronik eğitim araçları
• Lambalar

EMC Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirilmeyen Donanımlar

• Uçuşta olan bir hava aracını işletme veya kontrol etme üzerinde kullanılması amaçlanan motor, pervane vb. donanımlar,
• EMC direktifi kapsamında belirlenen sınır değerleri kapsamı dışında çalıştırılabilen donanımlar
• Normal kullanım sırasında izlenen elektromanyetik bozulmaya karşı kabul edilemez performans kaybı göstermeyen donanımlar
• Profesyonellere özel, Ar-Ge çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmış deney kitleri

EMC Uygunluk Direktifleri kapsamında değerlendirilememektedir.

EMC Testi Yapan Firmalar

EMC testleri, uygulama sırasında oldukça özen ve tecrübe isteyen testlerden oluşmaktadır. EMC testlerinin gerçekleştirildiği laboratuvarın uygun şartları sağlamasından tutun, EMC testleri ölçüm cihazları ve aksesuarlarının oldukça hassas ve maliyetli olmalarına kadar pek çok sebeple, EMC testi yapması için başvurduğunuz firmanın yetkinliği önem arz etmektedir. Bu bağlamda, seçtiğiniz firmanın yetkili çalışanı, radyo frekansı ve elektromanyetik ölçümler hususunda yeterli bilgiye de sahip olmalıdır.

EMC testi yaptırmak istediğiniz ürünler için, hem süreç boyunca karşılaşılabilecek olumsuzlukları minimumda tutmak, hem de kısa sürede kaliteli sonuç elde edebilmek için, EMC testi yapan kuruluşlar arasında yapacağınız tercih oldukça büyük önem teşkil etmektedir. Bu bağlamda, CE Danışmanı, profesyonel ve deneyimli çalışanlardan oluşan kadrosuyla, konuyla ilgili size etkin hizmeti sağlayabilecek firmalar arasında ilk sıraya oturmaktadır.

EMC Testi Ücreti

Cihazlarınızın elektromanyetik uyumluluk testi olan EMC Testi yaptırmak istiyorsanız EMC Testi fiyatı hakkında da bilgi sahibi olmak isteyebilirsiniz. Aklınızda EMC Testi ne kadar, EMC Test fiyatları, EMC Testi hakkında bilgi almak gibi beklentileriniz ve soru işaretleriniz var ise alanında uzman danışmanlarımızla 7 gün 24 saat iletişime geçebilirsiniz.

EMC Yönetmeliği

EMC direktifleri; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan, ‘Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Yönelik Karar’ kapsamında; elektrik-elektronik alanında üretilen bir donanımın elektromanyetik uyumluluğunu belirli şartlar altında düzenlemek ve piyasadaki diğer ürünlerle uyum içerisinde çalışmasını sağlayarak standartları korumak adına oluşturulmuştur.

EMC yönetmeliği, ilgili elektronik donanımın imalatçı, ithalatçı firmalarından tutun; dağıtıcı firma, iktisadi işletmeciler ve yetkilendirilmiş temsilcilere kadar, ürünle bağlantısı olan tüm kişi/kurum ve kuruluşları ilgilendiren niteliktedir. Yönergede, bahsedilen ürünle bağlantısı bulunan herkes için, sağlanması gereken bazı koşullar belirlenmiştir. EMC kapsamında değerlendirilen ürünün, üretiminden piyasaya sürümüne kadar her noktasında, bu koşulların sağlanması önem teşkil etmektedir.

EMC Uygunluk Belgesi İçin Gerekli Evraklar

1. Teknik Dosya: İmalatçı firma, elektrik-elektronik cihazın EMC direktifleri kapsamındaki gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilebileceği, risklere dair analizler ve değerlendirmeler içeren teknik dosya hazırlamak durumundadır. Bu teknik dosyanın, inceleme için gerekli şartları sağlayabilmesi adına, en az şekildeki temel unsurları içermesi gerekir:

• Cihaza ait genel açıklamalar
• Cihazın bileşenleri, alt grupları, devreleri gibi öğelerin, kavramsal tasarımları, üretim çizimleri ve şemaları
• İlgili çizim ve şemaların anlaşılabilmesi adına oluşturulan açıklama bilgileri
• Cihazın çalıştırılmasıyla ilgili açıklamalar
• EMC Yönergesi kapsamında ürünlere uygulanan standartlar, uygulanamayanlar içinse gerekçeler ve ekstra çözümler
• Tasarıma ait hesaplama ve gerekli incelemelerin sonuçları
• EMC test raporları

2. CE İşareti: CE İşareti Yönetmeliği kapsamında belirtilen ilkelere uygun olarak CE işaretinin oluşturulması. Cihaz piyasaya arz edilmeden önce, cihaz üzerine veya veri levhasına, görünür, okunabilir ve çıkarılamayacak şekilde yapıştırılması; cihaz üzerinde uygun alan bulunamadığı taktirde CE işaretinin ambalaj üzerine iliştirilmesi.

3. AB Uygunluk Beyanı: AB Uygunluk Beyanı, cihazın EMC yönergeleri kapsamında tabi tutulduğu işlemlerden ve sonuçlarından bahseden ayrıntılı açıklamalara sahip belgedir. Ürünle ilgili ve ürüne uygulanan EMC direktifleri kapsamında bir değişiklik olmadığı sürece, AB Uygunluk Beyanı, 10 yıl süre boyunca, ulusal makamlara sunulmak üzere geçerliliğini korumaktadır. AB Uygunluk Beyanının içeriği şekildeki gibidir:

• Cihazın modeli
• Ürüne ait tip, parti veya seri numarası
• İmalatçı firmanın veya yetkilendirdiği kurumun, adı ve adresi
• Elektrikli ekipmanın izlenebilirliğini sağlayacak, beyanın nesnesi
• Elektrikli cihaz üzerinde uygulanan uyumlaştırılmış standartlara dair açıklamalar ve uygunluk beyanıyla ilgili teknik düzenlemeler
• Ek bilgiler

Elektromanyetik Uyumluluk Direktifi İçin Test Standartları

EMC Direktifleri kapsamında değerlendirilecek cihazınızın, EMC testleri adı altında birden fazla teste tabi tutulacağını belirtmiştik. Cihazınız üzerinde test yaparken uygulanabilecek, EMC Yönergesi test standartları, şekildeki gibi açıklanmıştır:

1. EMC-Yansımasız Oda Testleri

• TS EN 61000-4-3 Radyasyon Yoluyla Yayınlanan RF Elektromanyetik Alan Bağışıklığı

2. EMC-İletim Yoluyla Bağışıklık Kafesi

• TS EN 61000-4-2 Elektrostatik Boşalmaya Karşı Bağışıklık
• TS EN 61000-4-4 Elektriksel Hızlı Geçici Rejim, Patlama Bağışıklığı
• TS EN 61000-4-5 Ani Yükselmelere Karşı Bağışıklık
• TS EN 61000-4-6 RF Alanlar Tarafından İletilen Bozulmalara Karşı Bağışıklık
• TS EN 61000-4-8 Şebeke Frekanslı Manyetik Alana Karşı Bağışıklık
• TS EN 61000-4-9 Darbe Şeklindeki Manyetik Alanlara Bağışıklık
• TS EN 61000-4-10 Sönümlü ve Osilasyonlu Manyetik Alan Deneyi
• TS EN 61000-4-11 Gerilim Çukurları, Kısa Kesintiler ve Gerilim Değişmeleri

3. EMC-İletilen Emisyon Testleri

• TS EN 55011, TS 55013, TS EN 55014-1, TS EN 55022 Bağlantı ucu bozulma gerilim

4. EMC-Tıkırtı(Click) Testleri

• TS EN 55014-1 Tıkırtı (Click-İletilen süreksiz bozulma) ölçümleri

5. EMC-Aydınlatma Ekipmanları Testleri

• TS EN 55015 Aydınlatma cihazlarından iletilen ve yayılan bozulma ölçümleri

6. EMC-Harmonik& Kırpışma Testleri

• TS EN 61000-3-2Harmonik akım bozulmaları
• TS EN 61000-3-3 Gerilim Dalgalanmaları ve Kırpışma Deneyi
• TS EN 61000-4-13Harmonik Bağışıklık Deneyleri

7. EMC-Açık Alan Testleri

• TS EN 55011, TS EN 55013, TS EN 55022 Yayılım bozulması ölçümleri

EMC Test Raporu Örneği

Ürünlerinizin EMC yönetmelikleri kapsamında değerlendirilmesi sonucu oluşturulan EMC test raporları, sizlerin belirleyeceği yetkili firma tarafından, sizlere özel olarak oluşturulan bir rapordur. Bu bağlamda, EMC test raporu örneği oluşturmak etik olmayacaktır. Ancak genel olarak, EMC test raporu içeriğinde; ürünlerinize EMC testi uygulaması için yetkilendirdiğiniz firmaya ait bilgiler, imalatçı firmaya ait bilgiler, EMC testleri uygulanan ürünün teknik bilgileri ve ilgili ürüne ait EMC testleri sonucunda edinilen performans ve uygunluk değerleri yer almaktadır.

EMC ve LVD: Birlikte Uygulanan CE Direktifleri

Elektrikli ürünlerin CE belgelendirme sürecinde EMC ve LVD direktifleri çoğunlukla birlikte uygulanır. Alçak Gerilim Yönetmeliği (LVD 2014/35/AB) elektrik güvenliği (çarpılma, yanma, izolasyon) için temel direktiftir; EMC ise elektromanyetik uyumluluk (cihazın parazit üretmemesi ve dış parazitlere dayanıklılığı) açısından paralel zorunluluk getirir. Aynı ürün için iki direktife uygunluk testleri yapılmalı ve Uygunluk Beyanı (DoC) her ikisini de listelemelidir.

Makine Emniyeti ve EMC: Birlikte Uygulama

Elektrikli kontrol panelli makinelerde EMC direktifi (2014/30/AB) Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) ile paralel uygulanır. CNC tezgahlar, robotik sistemler, otomasyon hatları gibi elektronik kontrollü makinelerde hem makine güvenlik (EN ISO 12100) hem elektromanyetik uyumluluk (EN 61000 serisi) testleri zorunludur. Uygunluk Beyanı her iki direktifi de listelemelidir.

Sık Sorulan Sorular