Vegan Belgesi Nedir ve Nasıl Alınır?
Haziran 23, 2023
TAREKS Belgesi (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol): Nedir, Nasıl Alınır?
Nisan 2, 2024
Gıda ile temas uygunluk belgesi (FCM, Food Contact Materials), gıdaya temas eden ambalaj, kap, mutfak eşyası ve makine parçalarının gıdaya sağlığı tehdit edecek ya da gıdayı değiştirecek miktarda madde geçirmediğini gösteren belgelerin genel adıdır. Uygulamada bu, akredite laboratuvardan alınan test raporları ile üreticinin düzenlediği yazılı uygunluk beyanından oluşur. Türkiye’de ya da AB’de bu ürünleri satan üretici ve Türkiye’ye getiren ithalatçı, uygunluğu bu belgelerle gösterebilmelidir.
Gıda ile temas uygunluk belgenizi almak için gereken tüm süreci CE Danışmanı ile tek elden yürütürsünüz.
Gıda Uygunluk Belgesi Nedir?
Avrupa Birliği’nde gıda ile temas eden malzemelerin temel güvenlik kurallarını (AT) 1935/2004 sayılı Tüzük belirler. Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürürlüğe koyduğu “Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik” bu düzenlemeyle uyumludur. Kurallar; malzemeden gıdaya geçen madde miktarını (migrasyon limitleri), etiketlemeyi ve belgelendirmeyi kapsar.
Zorunlu olan, ürünün bu kurallara uygun olması ve uygunluğun belgelerle gösterilebilmesidir. “Gıda uygunluk belgesi” denildiğinde kastedilen de test raporlarına dayanan uygunluk beyanıdır.
Hangi Ürünler ve Malzemeler Kapsamdadır?
- Ambalaj malzemeleri: plastik kaplar, cam şişeler, metal kutular, kâğıt ve karton ambalajlar, kompozit malzemeler
- Mutfak eşyaları: plastik tabak ve kâseler, silikon ürünler, ahşap kesme tahtaları, metal sofra takımları
- Gıda işleme ekipmanları: gıda hazırlama makineleri, paslanmaz çelik tezgâhlar, buzdolabı ve dondurucu iç yüzeyleri
- İçecek ambalajı: PET şişe, alüminyum kutu, cam şişe, kapaklar
- Tek kullanımlık ürünler: kâğıt bardak, plastik çatal ve kaşık, alüminyum folyo, streç film
- Hammaddeler: gıda ile temas amacıyla kullanılan plastik granül, kaplama ve baskı mürekkepleri
Malzemeye Göre Testler
| Malzeme | Tipik olarak test edilen |
|---|---|
| Plastik (PE, PP, PET, PS) | Toplam migrasyon; monomer ve katkı maddelerinin spesifik migrasyonu |
| Cam ve seramik | Kurşun ve kadmiyum salımı |
| Metal (paslanmaz çelik, alüminyum) | Gıdaya metal geçişi |
| Kâğıt ve karton, ahşap, silikon, kauçuk, kaplama, mürekkep | Bileşime ve kullanım amacına göre belirlenir |
Hangi testlerin uygulanacağı, gıdanın türüne (sulu, yağlı, asitli, alkollü ya da kuru) ve temasın sıcaklığı ile süresine de bağlıdır. En yaygın üç test grubu şunlardır:
- Toplam migrasyon: gıdaya geçen maddelerin toplam miktarı
- Spesifik migrasyon: bisfenol A, ftalatlar ve ağır metaller gibi tek tek maddeler
- Duyusal testler: malzemenin gıdanın tadını ya da kokusunu değiştirip değiştirmediği
Gıda Uygunluk Belgesi Nasıl Alınır?
- Ürünün ve kullanımının tanımlanması. Malzeme bileşimi, temas edeceği gıda türleri, temas sıcaklığı ve süresi belirlenir.
- Numune ve test. Numuneler migrasyon ve duyusal testler için akredite laboratuvara gönderilir.
- Teknik dokümantasyon. Malzeme bileşimi, üretim akışı, kalite kontrol prosedürleri ve test raporları bir araya getirilir.
- Değerlendirme. Test sonuçları mevzuattaki limitlerle karşılaştırılır.
- Beyan ve etiketleme. Yazılı uygunluk beyanı düzenlenir; ürün bardak-çatal işaretiyle ya da “gıda ile temasa uygundur” ifadesiyle işaretlenir.
Gıda Uygunluk Belgesi Nereden Alınır?
Testler akredite bir laboratuvarda yaptırılır; TÜRKAK ya da bir AB akreditasyon kurumu tarafından akredite edilmiş laboratuvar seçilmelidir. Uygunluk beyanını, test raporlarına dayanarak üretici düzenler. İthal ürünlerde beyanı yurt dışındaki üretici verir, ithalatçı bu belgeleri dosyasında bulundurur. Tarım ve Orman Bakanlığı kuralları koyar ve resmî kontrolleri yürütür.
FCM Uygunluk Testi Ne Kadar Sürer?
Tipik bir test programı 2 ila 4 hafta sürer: numune teslimi ve hazırlığı yaklaşık bir hafta, toplam ve spesifik migrasyon testleri bir ila iki hafta, rapor ve değerlendirme yaklaşık bir hafta. Çok katmanlı ambalaj ya da özel kaplama gibi karmaşık ürünlerde süre 6 ila 8 haftaya uzayabilir.
Mevzuat değiştiğinde, örneğin AB’de yeni migrasyon limitleri yayımlandığında ek test gerekebilir. Malzeme, tedarikçi ya da proses değiştiğinde de aynı durum geçerlidir.
FCM İşareti ve Etiketleme
Satıldığı sırada henüz gıdayla temas etmemiş ürünler, gıda ile temasa uygun olduklarını gösteren bardak-çatal işaretini ya da yazılı bir ifadeyi taşımalıdır.
Gıda İle Temasa Uygunluk İşareti: “for food contact”
Ürünün arkasındaki dokümantasyon ürünü, markayı ve üreticiyi tanımlar; yetkili kurumlar ve kurumsal müşteriler istediğinde sunulabilir olmalıdır.
İthalatta Gıda ile Temas Eden Malzemeler
Gıda ambalajları ve gıda ile temas eden diğer ürünler Türkiye’ye ithal edilirken resmî kontrole tabidir. İthalatçıdan üreticinin uygunluk beyanı ve test raporları istenir. Gecikmelerin alışılmış nedeni eksik ya da güncelliğini yitirmiş belgelerdir; bu yüzden dosya sevkiyattan önce tamamlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Sıkça Sorulan Sorular
Zorunlu olan, gıda ile temas eden ürünün mevzuata uygun olması ve bunun belgelenebilmesidir. Türkiye’de Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik, AB’de (AT) 1935/2004 sayılı Tüzük geçerlidir. Üretici ya da ithalatçı, istendiğinde uygunluk beyanını ve test raporlarını sunabilmelidir.
Kurallar gıda ile temas eden tüm malzemeler için geçerlidir: plastik (PE, PP, PET, PS), cam, metal (paslanmaz çelik, alüminyum), kâğıt ve karton, ahşap, silikon, kauçuk, seramik, kaplama ve mürekkepler. Testler malzemeye göre değişir. Plastiklerde monomer ve katkı maddesi migrasyonu, cam ve seramikte kurşun ve kadmiyum salımı, metallerde gıdaya metal geçişi öne çıkar.
Tipik süre 2 ila 4 haftadır: numune teslimi ve hazırlığı (yaklaşık 1 hafta), toplam ve spesifik migrasyon testleri (1 ila 2 hafta), rapor ve değerlendirme (yaklaşık 1 hafta). Çok katmanlı ambalaj ya da özel kaplama gibi karmaşık ürünlerde süre 6 ila 8 haftaya uzayabilir.
Testler için akredite bir laboratuvara başvurulur. Uygunluk beyanını test raporlarına dayanarak üretici düzenler. Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatı koyar ve resmî kontrolleri yürütür. Laboratuvar seçerken TÜRKAK ya da bir AB akreditasyon kurumu tarafından akredite edilmiş olmasına bakın; ihracat yapıyorsanız test kapsamının hedef pazarın kurallarını karşılaması gerekir.
Uygunluk beyanı ve test raporları, ürün aynı kaldığı ve mevzuat değişmediği sürece dayanak olmayı sürdürür. Malzeme, tedarikçi ya da proses değiştiğinde ve yeni migrasyon limitleri yayımlandığında testlerin ve beyanın güncellenmesi gerekir.
İkisi ayrı konulardır. CE belgesi, ürünün Alçak Gerilim, EMC ya da Makine Emniyeti gibi AB ürün mevzuatına uygunluğunu gösterir. Gıda ile temas uygunluğu yalnızca gıdaya değen parçalarla ilgilidir; dayanağı (AT) 1935/2004 ve migrasyon limitleridir. Bazı ürünlerde ikisi birden gerekir: bir gıda işleme makinesi makine olarak CE işareti taşır, gıdaya temas eden yüzeyleri de gıda ile temas kurallarına uymalıdır.
Gıda ambalajları ve gıda ile temas eden ürünler ithalatta resmî kontrole tabidir. İthalatçıdan üreticinin uygunluk beyanı ve test raporları istenir. Belgeler eksik ya da eskiyse işlem gecikir; dosyayı sevkiyattan önce tamamlamak gerekir.
Evet. Malzemenize ve kullanım amacına göre hangi kuralların ve testlerin geçerli olduğunu belirler, testleri akredite laboratuvarlarla koordine eder, teknik dokümantasyonu ve uygunluk beyanını hazırlarız. İhracat yapan işletmeler için AB gerekliliklerine uygun test protokolleri ve raporlama sağlanır. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
AB Komisyonu’nun resmî kaynağı: European Commission, Food Contact Materials.
Kosher Ürün Ambalajı
Kosher sertifikalı gıdalarda da ambalaj malzemesi gıda ile temas kurallarına uymalıdır. Kosher süreci için Kosher belgesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Ön görüşme talep edin; durumunuzu değerlendirip yol haritanızı çıkaralım.
