ISO 37001 Rüşvetle Mücadele (Yolsuzlukla Mücadele) Yönetim Sistemi

ISO 37001, rüşvetle mücadele yönetim sistemleri (ABMS) için uluslararası standarttır. Türkiye’de ISO 37001 Yolsuzlukla Mücadele Yönetim Sistemi adıyla da aranır; standardın konusu rüşvettir. Bir kuruluşun rüşveti önlemesine, tespit etmesine ve rüşvet olayına karşılık vermesine yardımcı olan bir sistemin kurulması, uygulanması, sürdürülmesi ve iyileştirilmesi için şartları belirler ve yol gösterir.

ISO 37001 belgenizi almak için gereken tüm süreci CE Danışmanı ile tek elden yürütürsünüz.

ISO 37001 nedir, neyi kapsar?

ISO 37001, kuruluşun faaliyetlerindeki rüşveti ele alır. Dolandırıcılık, kara para aklama gibi diğer suçlar standardın kapsamında değildir. Standardın ele aldığı başlıca durumlar şunlardır:

• Kamu görevlilerine doğrudan ya da dolaylı olarak verilen rüşvet
• Özel sektördeki çalışan ya da yöneticilere verilen rüşvet
• Bir iş ilişkisini etkilemek için sunulan aşırı değerli hediye ve ağırlama
• Uygunsuz ya da aşırı komisyon ve aracılık ücretleri
• Kişisel çıkarın kuruluşun çıkarının önüne konduğu çıkar çatışmaları

Standart bağımsızdır. Uygulamak için önce başka bir yönetim sistemi belgesi almak gerekmez.

Rüşvetin olumsuz etkileri

Rüşvet, proje ve hizmet maliyetini yükseltir, adil rekabeti bozar; yatırımcının, müşterinin ve kamuoyunun güvenini zayıflatır. Olaya karışan firma için hukuki süreçlere, ağır para cezalarına ve hapis cezalarına, itibar ve marka değerinde kalıcı hasara yol açabilir. Çalışanların moralini düşürür ve iç kontrollerin zayıf olduğunu gösterir.

Rüşvetle mücadele neden gündemde?

Birçok uluslararası kuruluş ve kamu kurumu, çalıştığı firmalardan etkin bir rüşvetle mücadele sistemi bekler. Bu nedenle ISO 37001’e uygunluk, uluslararası iş birliği ve pazara erişim için bir koşul haline gelebilir. Belge gönüllüdür; firmalar genellikle alıcı, yatırımcı ya da iş ortağı talebi üzerine başvurur.

ABMS nedir, ilkeleri nelerdir?

ABMS, İngilizce “Anti-Bribery Management System” ifadesinin kısaltmasıdır. Altı ilkeye dayanır:

1. Yönetimin taahhüdü ve liderlik. Üst yönetim sisteme önderlik eder ve bağlılığını gösterir. Kararlılığı, sistemin ne kadar iyi çalıştığını doğrudan etkiler.
2. Rüşvetle mücadele politikası ve prosedürler. Kuruluş açık bir politika belirler; bunu bütün çalışanlara ve ilgili taraflara duyurur. Politika, risk değerlendirmesi, bildirim kanalları ve düzeltici faaliyetleri kapsayan ayrıntılı prosedürlerle desteklenir.
3. Risk değerlendirmesi ve yönetimi. Rüşvet riskleri bütün faaliyet alanlarında düzenli olarak belirlenir, değerlendirilir ve önceliklendirilir. Bulunan riskler için kontroller tanımlanır ve gözden geçirilir.
4. Eğitim ve farkındalık. Çalışanlar ve ilgili taraflar politika ve prosedürler konusunda düzenli olarak eğitilir.
5. İzleme, denetim ve gözden geçirme. Sistem iç denetimler ve uyum kontrolleriyle izlenir. Üst yönetim etkinliğini gözden geçirir ve iyileştirmelere karar verir.
6. Bildirim ve soruşturma. Çalışanlar ve diğer paydaşlar kaygılarını gizlilik içinde iletebilir. Bildirimler incelenir; düzeltici ve önleyici faaliyet uygulanır.

ISO 37001’in istediği başlıca kontroller

• Yazılı bir rüşvetle mücadele politikası ve bunu uygulamak için gereken kaynaklar
• Düzenli rüşvet riski değerlendirmeleri ve belirlenen riskler için planlı kontroller
• Etkin iç kontroller, iç denetimler ve uyum denetimleri
• Gizli bildirim hatları ve bildirimde bulunan kişilerin korunması
• Bir olay bulunduğunda hızlı düzeltici faaliyet ve tekrarını önleyecek önlemler
• Tedarikçilerin ve iş ortaklarının rüşvetle mücadele politikalarının kontrolü
• Üçüncü taraflarla yapılan sözleşmelerde rüşvetle mücadele hükümleri
• Politika ve prosedürlerin uygulandığını gösteren kayıtlar

ISO 37001 belgesini kimler alır?

Standart, büyüklüğü ve sektörü ne olursa olsun her kuruluşa uygulanabilir: özel şirketler, kamu kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları. Özellikle kamu ihalelerine giren, yurt dışındaki alıcılarla çalışan, aracı ve bayi ağı geniş olan firmalar için anlamlıdır.

ISO 37001 belgesinin faydaları

• Yerel ve uluslararası rüşvetle mücadele mevzuatına uyumu destekler, yaptırım riskini azaltır.
• İtibarı korur; müşterilerin, iş ortaklarının ve yatırımcıların güvenini artırır.
• Rüşvet riskleri belirlenir ve yönetilir; mali kayıplar azalır.
• Kararlar daha adil ve nesnel alınır.
• Dürüstlüğün beklendiği bir iş yerinde çalışan morali ve bağlılığı yükselir.
• Rüşvetle mücadele sistemi isteyen yeni işlere ve pazarlara erişim sağlar.

ISO 37001 belgelendirme süreci: belge nasıl alınır?

1. Üst yönetim sisteme bağlılığını ortaya koyar; politika yazılır, sorumluluklar atanır.
2. Mevcut sistemler, politikalar ve prosedürler gözden geçirilir.
3. Rüşvet riskleri belirlenir, değerlendirilir ve önceliklendirilir.
4. Politika ve prosedürler yazılır ve uygulamaya alınır.
5. Çalışanlar ve ilgili taraflar için eğitim programları hazırlanır ve verilir.
6. Sistem kuruluşun tamamında uygulanır ve izlenir.
7. İç denetimler yapılır, uygunsuzluklar düzeltilir.
8. Üst yönetim sistemin performansını gözden geçirir.
9. Akredite bir belgelendirme kuruluşu seçilir ve başvuru yapılır.
10. Belgelendirme kuruluşu dokümanları inceler ve kuruluşu yerinde denetler.
11. Denetimler başarılı olursa kuruluş ISO 37001 belgesini düzenler.
12. Belgelendirmeden sonra düzenli aralıklarla gözetim denetimleri yapılır.

Gerekli belgeler

• Rüşvetle mücadele politikası
• Rüşvet riski değerlendirmesi ve kontrol planı
• Hediye, ağırlama, komisyon ve çıkar çatışması prosedürleri
• Bildirim ve soruşturma prosedürü
• İş ortağı ve tedarikçi kontrol kayıtları, sözleşme hükümleri
• Eğitim kayıtları, iç denetim raporu ve yönetimin gözden geçirme kaydı

ISO 37001 ne kadar sürer?

Süre, kuruluşun büyüklüğüne, faaliyet gösterdiği ülke ve sektörlerdeki risk düzeyine ve mevcut uyum düzeninin ne kadar hazır olduğuna bağlıdır. İlk görüşmeden sonra firmanıza özel bir yol haritası ve takvim çıkarırız.

ISO 37001 belgesi için danışmanlık desteği

• İlk görüşme ve mevcut durumun incelenmesi, ardından firmanıza özel yol haritası
• Rüşvet riski değerlendirmesi, politika ve prosedürlerin ekibinizle birlikte hazırlanması
• Çalışanlar ve iç denetçiler için eğitim
• İç denetim ve belgelendirme denetimine hazırlık

Kalite yönetim sistemi kurulu olan firmalarda sistem ISO 9001 ile entegre edilebilir. Görüşme planlamak için ön görüşme talebi formunu ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.