Oyuncak Testleri Nedir?

Bebeklik döneminde oynamaya başladığımız, yaşlılık döneminde dahi ‘Hatıra kalsın.’ düşüncesiyle hayatımızda yer edinen oyuncaklarımızın, ulaşabileceği popülasyonun genişliği düşünüldüğünde; oyuncak testleri kavramının ne kadar gerekli olduğunu öngörebilmekteyiz.

Oyuncak üreten firmalar ve oyuncağı çeşitli yollarla edinip satışını gerçekleştiren firmalar, ürünlerini müşterilerine sunmadan önce, bazı güvenlik testlerini geçtiğinden emin olmak zorundadır. Peki; oyuncak testleri nedir? Oyuncak testleri neden yapılır? Oyuncak emniyeti yönetmeliği nasıl işlemektedir?.. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye, CE Danışmanı tarafından sizler için hazırlanan metnimiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Piyasaya sürülmüş ve sürülmesi planlanan oyuncakların, sağlığa zararı olmaması en çok istenen kriterlerden birisidir. Her ana babanın öncelikli istediği şey çocuğunun iyi koşullarda yaşaması ve sağlıklı ürünlerle haşir neşir olması bilinen bir gerçektir. Bununla birlikte bu konuda yapılan pek çok yasal düzenleme mevcuttur. 14 yaşından küçük çocukların kullanımına sunulmuş oyuncakların yerine getirmesi temel kriterler Oyuncak Güvenliği Direktifi ile standardize edilmiştir. Ürünlerin bu standartlara uyup uymadığını anlamak için de Oyuncak Testleri yapılmaktadır.

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği; oyuncakta temel seviyede sağlanması gereken güvenlik koşullarını belirleyen, ilgili koşulları sağlayabilen oyuncak ürünlerinin piyasaya sunulması ve dağıtımına dair usul ve esasları açıklayan yönetmeliktir.

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamında, oyunda kullanılmak üzere üretilmesine veya aynı amaçla tasarlanmasına bakılmaksızın, 14 yaş altındaki çocukların oyun oynarken kullanabileceği ürünlerin, bu yönetmeliğe uygun şartları sağlayarak üretilmiş olmasının gerekliliği belirtilmektedir.

Oyuncak Testleri ile Ürünler Hangi Yönlerden Değerlendirilir?

Oyuncak ürünleri güvenliği direktifi; çocukların oyuncak üzerinde sergileyebileceği davranışlar gözetilerek, kullanım sırasında ortaya çıkabilecek tehlikeleri öngörüp, bunları ortadan kaldırmak amacıyla yürürlüğe girmiştir. Oyuncaklar, tasarım imalat ve hatta depolamaya kadar varan, müşteriye ulaşım aşamalarının hepsinde, farklı proseslerden geçmek zorundadır. Dolayısıyla tüm bu proseslerin, oyuncak güvenliği direktifleri kapsamına uygun şekilde yürütülmesi gereklidir.

Oyuncak Yönetmeliği 2009/48/EC kapsamına göre, çocuklar için üretilmiş olan oyuncaklar pek çok alanda değerlendirmeye tabii tutulur. Değerlendirme standartlarının tümü, EN71 testleri olarak adlandırılabilmektedir. Bu testleri, temel anlamda 6 başlıkla şekildeki gibi ifade edebiliriz:

1. Mekanik ve Fiziksel Özellikler:Farklı yaş gruplarındaki çocuklara yönelik olarak üretilmiş oyuncakların üzerinde; bahsedilen yaş grubundaki ortalama bir çocuğun uygulayabileceği farklı yük ve kuvvet miktarlarına dayanan test türüdür. Tork, gerilme, sıkıştırma ve eğilme testi de oyuncağa uygulanabilmektedir.
2. Yanmazlık Özellikleri:Oyuncak ürününün yanmayan hammaddelerden üretilmesi, yanmazlık testini geçebilmesi adına büyük bir avantaj sağlar.
3. Kimyasal Özellikler: Kimyasal özellikler, ‘belirli elementlerin göçü’ maddesi uyarınca incelenir. Üretilen oyuncağın hammaddesinde kullanılan herhangi bir ürünün bireyin sağlığını olumsuz etkilemeyecek düzeyde olması şarttır. Ağır kimyasalların mikrogram cinsinden limit değerleri şekildeki gibi paylaşılabilir:

• Arsenik= 0,1
• Antimon= 0,2
• Baryum= 25
• Civa= 0,5
• Kurşun= 0,7
• Krom= 0,3
• Kadminyum= 0,6
• Selenyum= 5

4. Elektriksel Özellikler: Oyuncak ürünleri maksimum 24 Voltluk doğru akımla veya eşdeğerini sağlayacak alternatif akımla çalıştırılabilir. Oyuncağın elektriksel devresi, herhangi bir ateşlenme durumunda yeterli korumayı sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.
5. Hijyenik Özellikler: Üretilen oyuncaklar; herhangi bir enfeksiyon, hastalık veya kontaminasyon riskine sebebiyet verebilecek şekilde, temizlenemez halde üretilmemelidir.
6. Radyoaktif Özellikler: Oyuncaklar, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği şartlarına uygun olacak şekilde üretilmek zorundadır.

Yukarıda saydığımız altı madde kapsamında, Oyuncak Testleri yapılır ve piyasaya süreceğiniz ürünlerin CE Belgesi alması kolaylaşır.

Oyuncak Testleri Yaptırmak Neden Gereklidir?

Çocuklar için piyasaya sürülmekte olan ürünlerin, çocukların sağlığını tehdit eder nitelikte olmasının, doğurabileceği pek çok olumsuz sonuç vardır. Oyuncaklar yasal düzenlemelere uygun olarak sağlıksal koşullara uygun olarak üretilmelidir. Bu sayede bir taraftan ürettiğiniz ürünlerin satım hacmi genişlerken, diğer taraftan vicdani yükümlülüklerinizden de kurtulmuş olursunuz. Kim yeteri kadar düzenleme yapmadan öne sürdüğü oyuncaklar nedeniyle çocukların zarar görmesini ister ki?

Oyuncak Testleri ile piyasaya sürdüğünüz ürünlerin çocuklar için tehlike arz etmediğini tescillersiniz. Daha da önemlisi oyuncaklarınız yasal düzenlemelerce, kanuni yollara uygun şekillerde pazara sunarsınız. Yasal düzenlemelere ve gerekliliklere uygun olmadan satışı yapılan hiçbir oyuncağın piyasaya sürülmesi yasal değildir ve hukuki yaptırımları mevcuttur.

Ek olarak; oyuncak testleri yaptırmanız sonucu elde edeceğiniz belgeler, markanızın kalitesini temsil ettiğinden, müşteri memnuniyeti hususunda da artış yakalamanızı sağlayacaktır. Böylece, rakip firmalarla aranızdaki rekabette büyük oranda avantaj kazanacağınızı da söylemek mümkündür.

Oyuncak Testleri Nasıl Yapılır?

Oyuncak üzerinde testler gerçekleştirilirken, oyuncağın hammaddesindeki kimyasallar da dahil olmak üzere üretim aşamaları incelenir. Çocukların davranışları tahmin edilerek oyuncaklar üzerinde deney yapılırken, ilgili aşamaların hiçbirinde, kullanıcı sağlığını veya güvenliğini tehlikeye atacak herhangi bir durumun bulunmadığı kanıtlanmaktadır.

Tıpkı diğer ürün testlerinde olduğu gibi oyuncak testleri de, ilgili Bakanlık tarafından akredite edilen firmaların, TS EN ISO/IEC 17025 deney ve kalibrasyon onayı almış oyuncak test laboratuvarı içerisinde gerçekleştirilir, sonuç olarak ise oyuncak test raporu düzenlenir. Oyuncak testi yapan firmalar arasında, alanında deneyimli uzmanlar tarafından, yasal kriterlere en uygun şekilde oyuncak analizleri gerçekleştirmesiyle, CE Danışmanı öne çıkmaktadır.

Sizler de oyuncak testleri yaptırmak, oyuncak testleri fiyat hakkında bilgi edinmek ve zihninizde beliren sorulara daha ayrıntılı cevaplar bulmak istiyorsanız, yedi gün yirmi dört belgelendirme danışmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Oyuncaklarda CE İşaretini Elde Etmek İçin Gerekli Belgeler

Üretilen oyuncağın, Avrupa Uygunluk Belgesine sahip olabilmesi ve CE işaretini bulundurabilmesi için, öncelikli olarak akredite edilen laboratuvarlar tarafından bazı testlerden geçirilmesi gereklidir. Piyasaya sürülme onayı alma aşamalarından bir diğeri ise, oyuncaklarda CE işareti için gerekli belgeler dosyasını oluşturmaktır. Dosyada yer alacak evrakları şekildeki gibi sıralayabiliriz:

1. Teknik Dosya: İçeriğinde;

• Ürünün genel açıklamaları
• Oyuncak içeriğindeki sertifikalı bileşenlerin listesi
• Oyuncağa ait tasarım planları
• Oyuncağın tasarım ve üretim aşamalarında kullanılacak olan kimyasalların güvenlik verileri ve miktarı
• Belge onay aşamalarında izlenen uygunluk değerlendirmelerinin ayrıntılı açıklaması
• Güvenlik değerlendirmeleri sırasında görülen durumların paylaşılması
• Avrupa Topluluğu uygunluk beyanının bir örneği
• CE işareti onayını bildiren belge
• Üretim ve saklama yerlerine ilişkin adresler
• Akredite edilen kuruluş tarafından verilen hizmetlerin, imalatçı kuruluşa sunulan belgelerine ait kopyalar
• Ürünün uyumlaştırılmış standartlara uygun şekilde üretildiğini belirten test raporunun oluşturulması sırasında kullanılan araçlar
• Avrupa Topluluğu tip inceleme dosyasının bir kopyası

2. Talimatlar kılavuzu: Oyuncağın kullanım şeklini, kurulum aşamalarını, bakım ve güvenliğini sağlamak için gerekli koşulları açıklayan; ürünle ilgili özel uyarıların ve bazı oyuncak kategorileri için alınan önlemlerin işaretlerinin paylaşıldığı kılavuzdur.

Oyuncak Testlerinde İmalatçı Firma Yükümlülükleri

Oyuncak imal eden firmalar; ürettikleri oyuncakların, güvenlik direktiflerine uygun şekilde tasarlanıp, yine aynı şekilde üretim aşamalarını tamamladığını beyan etmek durumundadır.

Bu bağlamda oyuncak üreten firmalar;

• Güvenlik yönetmeliği uyarınca talep edilen, üretimi yapılmış oyuncağa ait teknik dosyayı hazırlar.
• Oyuncağa ait uygunluk değerlendirmesi testlerini, akredite edilen firmalar tarafından yaptırır.
• İlgili laboratuvar testlerinin uygulanması ve oyuncağın gerekli şartları sağlaması durumunda, Avrupa Topluluğuna uygunluk beyanını düzenler.
• Yönetmeliğe uygun şekilde hazırlanmış CE işaretini oyuncağa çıkarılamaz halde basar.
• Piyasaya sürülmüş ürünlerin bir şekilde risk arz ettiği belirlenmişse, tüketicilerin güvenlik ve sağlığını korumak amacıyla piyasadaki ürünlerin numuneleri üzerinden çeşitli incelemeler yapar. Gözlemlediği durumları ise dağıtıcı firmalar ile paylaşır.
• Oyuncağın tanımlanmasını sağlayacak tip, seri, parti veya model numarasının; bizzat oyuncak üzerinde ya da oyuncağın ambalajı üzerinde olacak şekilde yer almasını sağlar.
• İmalatçı firmaya ulaşılabilmesini sağlayacak ilgili adres, aynı şekilde yerleştirilir.
• Üretilen her oyuncak için, kullanım talimatı ve güvenlik bilgilerinin yer aldığı belgeyi de müşterilerine sunar.
• İmalatçı firma aynı zamanda, oyuncağın uygunluğunu beyan eden her türlü bilgiyi Bakanlığa sunmak, piyasaya sunulan ürünlerde ciddi bir risk söz konusu olursa ürünleri piyasadan kaldırmak üzerine, Bakanlık ile iş birliği yapmak durumundadır.

Oyuncak Testlerinde İthalatçıların Yükümlülükleri

Yurt dışından ithal olarak getirilen oyuncak ürünlerinde; iç pazarın genişliğine bağlı olarak, bazı noktalarda kontrol elden çıkmış durumdadır. İmal edilen oyuncakların hammaddelerinde kullanılan, tehlike arz edebilecek kimyasallardan tutun, oyuncağın düzgün şekilde tasarlanamamasına kadar örneklerini verebileceğimiz problemler; ülkemizdeki oyuncak ithalatçı şirketleri, perakendecileri ve oyuncak markalarını zorlu bir duruma sokmaktadır. Bu bağlamda, oyuncak satışı yapan şirketlerin, dış ticaret yoluyla elde ettikleri ürünler için de oyuncak testi yaptırmaları gerekli görülmektedir.

Dış piyasadan edinilen oyuncak ürünlerinin, ülkemiz pazarına girişini sağlayan ithalatçı firmaların da bu noktada bazı yükümlülükleri bulunmaktadır:

• İthalatçı firmalar, yurt dışından edindikleri ürünler hakkında; piyasaya sürülmeden önce ürünün gerekli uygunluk değerlendirmesi işlemlerini başarıyla tamamladığını, imalatçı tarafından hazırlanan teknik dosyayı edindiğini ve oyuncağın CE işareti taşıdığını beyan eder.
• İthalatçı firmalar da, tıpkı üreticiler gibi, gerekli durumlarda kendilerine ulaşılmasını sağlayan adres ve iletişim bilgilerini oyuncak üzerine veya ambalajına yerleştirmek durumundadır.
• Aslına bakılırsa, ithalatçı firmalar genel bağlamda, az önce belirtilen, üretici firmaların geçtiği aşamaları aynı şekilde tamamlamak zorundadır.

Oyuncak Testlerinde Dağıtıcı Firmaların Yükümlülükleri

Dağıtıcı firmalar, oyuncağın piyasaya sunulmasındaki esas noktayı oluşturduklarından, neredeyse üretici firmalar kadar sorumluluğa sahiptir.

• Dağıtıcı firma, piyasaya sürülmek üzere edindiği oyuncak ürününün, her türlü güvenlik testini başarıyla tamamladığını, üzerinde CE işareti bulundurduğunu ve oyuncakla ilgili gerekli belgelerin tümüne sahip olduğunu ifade eder.
• Dağıtıcılar, ilgili oyuncak ürünleri kendi sorumlulukları altında iken, oyuncağın uygunluk şartlarını riske atmayacak koşullarda depolama ve taşıma faaliyetlerini sürdürür.
• Aynı şekilde, oyuncakla ilgili riskli durumlar olduğu belirlenirse, üretici firma ile birlikte, Bakanlıkla iş birliği yaparak gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasıyla yükümlüdür.

Oyuncak Güvenliği Testlerini Geçemeyen Ürünler

Oyuncak ürünleri güvenliği direktifi kapsamında yer alan 6 madde içerisindeki özellikler (mekanik ve fiziksel özellikler, yanmazlık özellikleri, kimyasal, elektriksel, hijyenik ve radyoaktif özellikler) bakımından test edilen bazı ürünler, testleri başarıyla tamamlayamamaktadır.

Oyuncaklarda güvenlik önlemleri eksiklikleri konusuna örnek olarak sıklıkla görülenşekildeki oyuncak ürünlerinden bahsedilebilir:

• Fiziksel muayene sonucunda, hitap ettiği yaş grubuna göre boyutu oldukça küçük olan veya fazla dayanıklı üretilmemesinden kaynaklı kolayca küçük parçalara ayrılabilen oyuncak ürünleri; çocukların yutabilme tehlikesine bağlı olarak,
• Dolgulu, yumuşak oyuncak ürünleri için, iç yapıdaki peluş maddeye kolayca ulaşılabilenler; yine yutma tehlikesinden kaynaklı,
• Pil yatağı kısmı kolayca açılabilen veya kırılabilen oyuncak ürünleri; kimyasala maruz tehlikesinden dolayı,
• Sesli oyuncaklar için, belirli desibel sınırının üstüne çıkanlar; yaratabileceği duyma problemleri tehlikesine bağlı olarak,
• Mıknatıslı oyuncak ürünlerinde mıknatısa kolayca ulaşım sağlanabiliyorsa; oluşabilecek manyetik tehlikeden kaynaklı,

Şeklinde örneklendirebileceğimiz ürünler ve benzer riskleri taşıyanlar; oyuncak güvenliği test aşamalarını olumlu sonuçlarla tamamlayamamaktadır.

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Kapsamına Girmeyen Oyuncak Ürünleri

Oyuncak güvenliği yönetmeliği şartlarına uygun olarak müşteriye sunulması gözetilmeyen bazı ürünlerden şekildeki gibi bahsedilebilir:

• Bütün halkın kullanımına sunulmuş oyun alanı ekipmanları
• Aynı şekilde halka mal edilen otomatik oyun makineleri
• İçten yanmalı motora sahip olan oyuncak vasıtalar
• Oyuncak buhar makineleri
• Mancınık ve sapanlar
• Yöresel veya dekoratif oyuncak bebekler
• Gerçek ateşli silahların reprodüksiyonları
• Bazı şartları taşıyan tekerlekli patenler, bisikletler ve scooterlar
• 500’den fazla parçadan oluşan yapbozlar
• Metal uçlu dart tahtaları ve benzeri şekilde sivri uçlu ürünler kullanılan oyuncaklar
• Bilgisayar oyunları gibi eğlence amaçlı üretilen yazılımlar

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinde Uyumlaştırılmış Standartlar

Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe konup, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen, “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” kapsamında incelenen ‘Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği’ için; oyuncak güvenliğine ilişkin Avrupa Birliği standartlarının listesi esas alınarak, TSE (Türk Standartları Enstitüsü) tarafından hazırlanan uyumlaştırılmış oyuncak güvenliği standartlarını ve referans numaralarını şekildeki gibi inceleyebilirsiniz:

• TS EN 71-1 Oyuncak güvenliği: Mekanik ve fiziksel özellikler
• TS EN 71-2Oyuncak güvenliği: Alevlenebilirlik
• TS EN 71-3 Oyuncak güvenliği: Belirli elementlerin göçü
• TS EN 71-4 Oyuncak güvenliği: Kimya ve ilgili aktiviteler için deney setleri
• TS EN 71-5 Oyuncak güvenliği: Deney setleri dışındaki kimyasal oyuncaklar (setler)
• TS EN 71-7 Oyuncak güvenliği: Parmak boyaları; Özellikler ve deney metotları
• TS EN 71-8 Oyuncak güvenliği: Evde kullanılan fiziksel etkinlik oyuncakları
• TS EN 71-12 Oyuncak güvenliği: Nitrosamin ve Nitrosatable maddeler
• TS EN 71-13 Oyuncak güvenliği: Kokulu masa oyunları, kozmetik kitler ve tat alma oyunları
• TS EN 71-14Oyuncak güvenliği: Evlerde kullanılan tramplenler
• TS EN 62115 Elektrikli oyuncaklar: Güvenlik