ISO 22000

EN ISO 22000:2018

EN ISO 22000:2018; Gıda zincirinde doğrudan veya dolaylı olarak yer alan tüm kuruluşların uygulaması gereken Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, gıdanın hazırlanma veya tüketim anlarında, tamamen güvenilir olduğunu tasdikleyebilmek üzere kurulan; aynı zamanda, gıda güvenliği tehlikelerinin oluşabileceği gıda proseslerinin tümünü denetleyip, çözüm konusunda da faydalanabilen bir kılavuz olarak görev yapmaktadır.

EN ISO 22000 standartları, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi’nin, gıda zincirinde yer alan firma kapsamında kurulması için gerekli olan şartları belirleyen standartlardır. Akredite edilmiş kuruluş tarafından, ISO standartlarının benimsendiğini, uygulandığını ve çeşitli aşamalarda incelenip gerekirse güncellendiğini tasdikleyen, dolayısıyla gıda güvenliği hususunda olması gereken kalite şartlarının sağlandığını temsil eden belge ise, ISO 22000 belgesi olarak adlandırılmaktadır.

ISO 22000 belgelendirme sürecinizde sizlere yardımcı olabilecek, akredite edilmiş yegâne kurumlardan biri olan CE Danışmanı, profesyonel ve tecrübeli ekibiyle, ISO 22000 sertifikası edinmeniz üzere en kolay ve en başarılı yolu sizlere göstermektedir. Bu noktada, konuyla ilgili merak edebileceğiniz, ‘ISO 22000 nedir, ne işe yarar? Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, ISO 22000 kapsamı’ ve daha fazlası olmak üzere pek çok hususa, CE Danışmanı’nın sizler için hazırladığı makale üzerinden ulaşabilir; aklınıza takılan sorular olursa, CE Danışmanı iletişim yöntemleri aracılığıyla 7/24 merakınızı giderebilirsiniz.

EN ISO 22000 BELGESİ – GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ BELGESİ

“ISO 22000 Belgesi – Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı, gıda içerisinde yer alan zincir boyunca gıdanın güvenliğinin sağlanması, kuruluşun tüm yönetim aktiviteleri kapsamında düzenli bir yönetim sistemi oluşturulması ve sürdürülmesine dayanır. Bütün sürecin doğru bir şekilde analiz edilip, gerektiği takdirde sistem üzerinde güncellemelerin yapılarak, sürekli iyileştirme faaliyetlerinin hedef alınması ile geliştirilen usul ve esaslara uygun yönetmeliktir.”

Gıda Güvenliği Yönetmeliği kapsamında direkt olarak insan sağlığını etkileyebilecek olan tüm gıda ve ürünlerinde denetlenmesi işlemi yapılmaktadır. Kurulan bağımsız-tarafsız laboratuvarlarda herhangi bir üreticinin ürünü alınarak, gerekli işlemlerden geçirilir. Ardından market satışına mahsuru olmadığı ve insanların tüketmesinde sorun olmadığı belirlenirse CE Sertifikası verilerek uyumluluğu kanıtlanır. Uyumluluğu kanıtlanmayan her ürün piyasadan aynı hızla çekilmektedir.

Gıda Güvenliği Nedir? Gıda Güvenliği Ekibi

Bir gıdanın, üretimi için belirlenen amaç doğrultusuna uygun olarak hazırlanması ve/veya tüketilmesi dahilinde, tüketici bünyesinde gıda kaynaklı bir zarar oluşturmayacağını belirten yaklaşıma gıda güvenliği denir.

Gıda güvenliği tehlikeleri, gıda zincirinde yer alan kurum ve kuruluşların herhangi birinde ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle, gıda zincirinin tamamında, kontrol ve denetim faaliyetlerinin etkin olarak gerçekleştirilmesi önemlidir. Bu durumda, gıda güvenliği faaliyetlerinin, zincirde yer alan kuruluşlarının ortak katkıları sayesinde sürdürüldüğü belirtilebilir.

Bahsedilen katkıların, ortak paydada buluşabilmesi için, gıda zincirinin tüm sektörlerinde, gıda güvenliği tehlikeleri tanımlarının belirlenmesi ve yeterli oranda kontrol edilmesi sağlanmalıdır. Bu da ancak gıda zinciri boyunca sürdürülen aktif iletişim sayesinde gerçekleşebilir. Bahsedilen iletişim ortamı aynı zamanda, tüketici ve tedarikçi gereksinimlerinin de belirlenmesi ve çözüme kavuşturulması hususlarında fayda sağlayacaktır.

Gıda güvenliği ekibi ise, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi standartları kapsamında, kuruluş içerisinde faaliyet göstermesi zorunlu kılınan ekiptir. Bu ekip, sistemin gerektirdiği koşulların uygulanması hususunda deneyimli ve bilgili personellerden oluşmalıdır.

Gıda güvenliği ekibi, kuruluşun ürünlerini, ürün geliştirme proseslerini, ekipmanlarını ve gıda güvenliği tehlikesi gibi konularda, incelemeler ve kontroller gerçekleştirmek üzere görevlendirilmiştir. Aynı zamanda, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi üzerinde, doğrulama ve geliştirme üzerine planlamalar yapmakla mesuldür.

ISO 22000 Nedir?

ISO 22000 standartları, dünya çapını kapsayan seviyede, güvenli bir gıda üretim ve tedarik sistemi oluşturmak adına uygulanması gereken şartların belirlendiği kılavuz niteliğindeki standartlardır. ISO 22000 amacı, gıda zincirinin her türlü prosesinde, güvenli gıdanın izlenebilirliğini ve denetlenebilirliğini sağlamaktır. Bu konudaki eğitim ihtiyaçlarınız doğrultusunda hazırlanmış eğitimlerimize ilgili eğitim sayfamızdan ulaşabilirsiniz (HACCP Eğitimi – Gıda Güvenliği Eğitimi).

ISO standartlarının uygulanması sonucu oluşan Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, anahtar öge olarak kabul edilen bazı ihtiyaçları karşılamak durumundadır. Bu ihtiyaçlar:

• Sistem yönetimi
• HACCP prensipleri
• Ön gereksinim programları
• İnteraktif iletişim

Olarak belirlenmiştir. Bahsedilen ihtiyaçların tamamının, kuruluş içerisinde, ISO standartlarını karşılar şekilde uygulandığının akredite edilmiş firmalar tarafından kesinleştirilmesi sonucu, kuruluşun kazandığı belge ise, ‘ISO 22000 belgesi nedir?’ sorusunun yanıtını oluşturmaktadır.

ISO 22000 HACCP

HACCP, temel olarak ‘Tehlike Analizleri ve Kritik Kontrol Noktaları’ anlamına gelen, gıda üretiminin sağlıklı olması için gerekli hijyen koşullarını belirleyen, bu koşulların sağlanmasını zorunlu kılan, tüketici sağlığını riske atacak gıda güvenliği tehlikelerini belirleyen ve bu tehlikelerin ortadan kaldırılması amacına hizmet eden bir güvenlik sistemidir.

HACCP prensipleri;

• Tehlike durumlarının analizi
• Kritik kontrol noktalarının belirlenmesi
• Kritik limit seviyelerinin belirlenmesi
• İzleme prosedürlerinin gerçekleştirilmesi
• Tehlike durumlarını düzeltici faaliyetlerin oluşturulması
• Doğrulama prosedürlerinin hazırlanması
• Sistematik bir kayıt veri tabanı oluşturularak dokümantasyonun depolanması

Esaslarını içermektedir.

Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi esasları ile karşılaştırıldığında, büyük oranda uyum sağlanması, akıllara ‘ISO 22000 HACCP farkı ne?’ sorusunu getirmektedir. Bu sorunun cevabı verilirken, aslında temel bir farktan bahsedilemez. Yalnızca, ISO standartları; Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ile Ulusal Gıda Kodeks Komisyonu (UGKK) tarafından belirlenen uygulama adımlarını birlikte gerçekleştiren, dolayısıyla bahsedilen sistemlerden daha kapsamlı bir sistemdir.

ISO 22000 Açılımı

Tam adıyla incelendiğinde, TSE EN ISO 22000:2018 olarak geçen standardın açılımı şekildeki gibidir:

• TSE:Türkiye çapında uygulanması gereken her türlü standardın belirleyicisi olan Türk Standartları Enstitüsü’nün kısaltmasıdır.
• EN:ETSI, CEN VE CENELEN olmak üzere üç Avrupa standardizasyon komisyonu tarafından onaylanmış belgeler, bu kısaltmayı içerirler.
• ISO: Uluslararası Standart Teşkilatı’nın ifadesidir. Dünya genelinde kalite yükseltme çalışmaları gerçekleştirir.
• 22000: ISO standardının uygulanacağı alan ve konuyu belirten numaralandırmadır.
• 2018:ISO 22000 son versiyon olarak 2018 yılında revize edilmiştir.

ISO 22000 Yer Alan Kuruluşlar

Gıda Güvenliği Yönetmeliği kapsamında edinilen ISO sertifikası, tüm meyve, sebze ya da herhangi bir gıda ürününü; üreten veya eken, kurum, kuruluş ve kişiler tarafından alınmalıdır. Dolayısıyla, gıda zincirinin herhangi bir noktasında, doğrudan veya dolaylı olarak faaliyet gösteren, boyutu fark etmeksizin her kuruluş; güvenli gıda ürettiğini kanıtlamak amacıyla ISO 22000 standartları kapsamındaki şartları iş yerine uygulayabilir.

ISO 22000 standartları, sağlanması gereken koşulları genel bağlamda açıklar. Bu noktada ilgili standartların, iş yerinin boyutu veya karmaşıklığı dikkate alınmaksızın, iş yeri bünyesinde özelleştirilebildiği söylenebilmektedir.

Örneğin; ekimi yapılan bir ürün, çiftçi tarafından satışa sunulacaksa, ilk olarak ISO 22000 belgesi ile ürününün uyumlu olduğunu kanıtlamalıdır. Bu işlem yalnızca çiftçiler için değil, tüm üreticiler için geçerlidir.

Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi standartları çerçevesinde, doğrudan ISO sertifikası edinmesi gereken kurum ve kuruluşlar:

• Gıda bileşeni üreticileri
• Gıda üreticileri,
• Çiftçiler,
• Yem üreticileri,
• Hasatçılar,
• Hazır yemek satışı yapan firmalar,
• Gıda ekipmanı üreticileri,
• Temizlik ve sanitasyon üzerine hizmet veren kuruluşlar,
• Gıda depoları, satıcılar ve taşıyıcıları

Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi standartları çerçevesinde, dolaylı olarak ISO sertifikası edinmesi gereken kurum ve kuruluşlar:

• Gıda üretimi için ekipman sağlayan kuruluşlar,
• Sanitasyon ve temizlik ajanları,
• Gıda sektörü üzerine temizlik kimyasal ürünleri üreten kuruluşlar,
• Gıda ile temas edecek olan ambalaj üreticileri

ISO 22000 Kapsamı

ISO 22000 standartları; gıda zincirinde var olan herhangi bir kuruluşun, ürettiği veya sunduğu gıdanın, tüketim anında güvenli olmasını sağlamak ve bu bağlamda ortaya çıkabilecek tehlike durumlarını önceden belirleyip ortadan kaldırmak konularında başarısını kanıtlayabilmek üzere oluşturulmuş Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi kapsamındaki şartları içerir.

Bir kuruluşun, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi anlayışını kendi içinde benimsediğini ve uyguladığını belirten koşullar, ISO 22000 kapsamı başlığında şekildeki gibi incelenebilir:

• Kuruluş, kendi bünyesinde uygulayacağı Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi planını belirler. Bu planı uygulamaya sokar ve sürekliğini sağlar. Zaman içinde gerekli güncellemeleri gerçekleştirerek, gerekirse sistemde değişikliğe gider. Böylece, ürünlerini kullanım amacı kapsamında, tüketici için güvenli hale getirir.
• Kuruluş, faaliyetleri sırasında Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı şartlarını tümüyle uygulayarak, standartta belirtilen düzenleyici ve kanuni gıda güvenliği gereksinimlerine uygun olduğunu kanıtlar.
• Tüketici memnuniyetini artırmak üzere, müşteri ihtiyaçlarını değerlendirir ve bu ihtiyaçların niteliğine değer verir. Aynı zamanda, gıda güvenliğini ilgilendiren tüketici gereksinimlerinde, çift taraflı bir uyumun bulunduğunu gösterir.
• Belirlenen gıda güvenliği politikası şartlarının, kuruluşun tüm faaliyetlerinde uygulandığını garanti eder.
• Uygulanan Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi’nin, akredite edilmiş bir kuruluş tarafından tescillenmesi ve/veya sertifikalanması amacına hizmet eder ya da kendi uyumluluğunu değerlendirmeye alır.
• Konu gıda güvenliği olduğunda, gıda zinciri içerisinde yer alan tedarikçi, ilgili birimler ve müşteri gibi kimseler ile etkin bir iletişim sağlar.
• Kuruluşun, gıda güvenliği ile ilgili gruplara paralel ve uyumlu faaliyetlerde bulunduğunu gösterir.

ISO 22000 Ön Gereksinim Programı

Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi ön gereksinim programı; gıda zinciri boyunca, gereken hijyen koşullarını sağlamak ve uygun bir üretim ortamı oluşturmak, güvenli şartlarda son ürünü meydana getirmek, hazırlanma ve tüketim aşamalarında güvenli gıda sunmak amaçlarını benimseyen temel koşullar ve faaliyetleri barındırır.

Gıda güvenliği operasyonel ön gereksinim programı ise, olası görülen gıda tehlikelerinin ve/veya gıda proseslerinin gerçekleştiği ortamdaki gıda tehlikelerinin, kontaminasyonu veya çoğalması ihtimalini ortadan kaldırmak üzere, zorunlu olarak kabul gören analizler ve uygulamaları içerir.

Gıda güvenliği ile ilgili ön gereksinim programlarının uygulanma amacı,

• Çalışma ortamı boyunca üründe ortaya çıkabilecek gıda tehlikesi durumlarının,
• Ürünler üzerinde herhangi bir yolla meydana gelebilecek kimyasal, fiziksel ve biyolojik bulaşların engellenmesi ve,
• Ortaya çıkabilecek gıda güvenliği tehlike seviyelerinin belirlenmesi

Üzerine kurulmuştur.

ISO 22000 Risk Analizi

Gıda güvenliği ekibi; gıdayla ilgili hangi tehlikelerin kontrol altında tutulması gerektiği, gıda güvenliğinin tam anlamıyla sağlanması için, kontrol seviyesinin ne olması gerektiği ve hangi tehlike durumlarında hangi kontrol mekanizmalarının devreye sokulacağının kesinleştirilmesi amacıyla ISO 22000 tehlike analizi gerçekleştirmelidir.

ISO 22000 risk analizi aşamaları, 3 seviye kapsamında tamamlanabilmektedir:

• Gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanması ve kabul edilebilir tehlike seviyelerinin belirlenmesi
• Gıdanın, insan sağlığına zararlı olası etkilerinin ciddiyetine ve ortaya çıkma ihtimalinin derecesine bağlı olarak, tehlike değerlendirmesinin gerçekleştirilmesi
• Gıda üzerinde gerçekleştirilen tehlike değerlendirmesinin sonuçlarına bağlı olarak, kontrol önlemlerinin seçilmesi (seçilen önlemlerin, operasyonel ön gereksinim programı veya HACCP planlaması dahilinde sınıflandırmaya tabii tutulması dahil)

ISO 22000 Belgesi Nasıl Alınır?

Gıda üreticileri kapsamında Gıda Güvenliği Yönetmeliği dâhilinde yer almak isteyen ve ürününü piyasaya sunmak isteyen her kişi başvuru yapması gerekmektedir. Bu durumda belge sahibi olmak isteyen kişiler devlet tarafından istenen özel başvuru formunu eksiksiz olarak doldurmalıdır. Başvuru formu Gıda Güvenliği Yönetmeliği Ağı üzerinden ya da diğer ilgili kuruluşlardan gönderilmelidir.

Başvuru sonrasında ürünün uluslararası standartta olup olmadığını anlamak adına gerekli testler yapılır. Test sonuçlarında kişi sağlığını tehdit edebilecek herhangi bir risk bulunmaması halinde CE Sertifikası için uygun görülür. Gıda Güvenliği Yönetmeliği tamamen uluslararası standartta, insan sağlığını korumak adına yapılan bir uygulamadır.

ISO 22000 Dokümanları

Kuruluş faaliyetleri kapsamında uygulanıp uygulanmadığı denetlemeye tabii tutulan ISO 22000 gereklilikleri, gıda güvenliği standartları içeriğinde belirtilen şekilde dokümante edilmelidir. Bu dokümantasyon içeriği, şekildeki gibi sıralanabilir:

• Kuruluşun belirlediği gıda güvenliği politikasına ve ilgili amaçlara dair yazılı ifadeler
• Uluslararası standart kapsamında uygulanması gereken prosedürlerin ve kayıtların dokümantasyonu
• Kuruluş içerisinde uygulanan Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi’nin etkin bir gelişim, uygulanma, denetlenme ve güncellenme aşamalarını içerdiğini kanıtlayan dokümantasyon

ISO 22000 Faydaları

ISO sertifikası edinen kuruluşlar, pek çok yönden çeşitli avantajlara sahip olmaktadır. Bu noktada örneklerini verebileceğimiz, ISO 22000 belgesi avantajları, şekildeki gibi incelenebilir:

• Gıda güvenliği hususunda oluşabilecek olan tehlikeler, önceden belirlendiği için, gıda kaynaklı hastalıkların oluşması gibi olumsuz durumlar minimal seviyeye indirgenir.
• Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi standartları etkin bir otokontrol mekanizması oluşturduğu için, süreç içerisindeki risk faktörleri ortadan kaldırılır.
• Güvenilir gıda standartlarını uygulayan kuruluşlar, hatalı üretimin önüne geçer. Bu durum, maliyetlerin düşürülmesi, müşteri memnuniyetinin artırılması gibi pek çok alanda faydayı beraberinde getirir.
• Dış pazarlarda tedarikçi olarak yer almak isteyen kuruluşlar, ISO 22000 sertifikası sayesinde, çok daha kolay ilerleme kat eder ve dış pazarda hızlıca güven kazanır.
• Kalite sistemine sahip olunduğunun kesinleşmesi dolayısıyla, rakipleriyle rekabette öne geçilebilir.
• Sistemin getirdiği düzen sayesinde, stok kontrolü ve dağıtım zamanlaması gibi aşamalarda iyileşme sağlanır.
• Gıda zincirindeki herhangi bir kuruluşun, ISO 22000 belgesi edinmesi, resmi mevzuat şartlarını sağladığı ve Kalite Yönetim Sistemi standartlarını uyguladığı anlamına gelir. Böylece yasal anlamda oluşabilecek problemlerin önüne geçilir.
• Gıda güvenliğinin sağlandığını tasdikleyen bu sertifika ile, müşterilerin güveni kazanılır ve hitap edilen kitleye ulaşmadaki başarı oranı yükselir.
• Gıda zincirinin herhangi bir halkasında doğrudan veya dolaylı olarak yer alan kuruluşlar arasında etkin iletişim sistemi kurarak, organizasyonu kolaylaştırır.

EN ISO 22000 Zorunlu Mu?

Gıda zincirinin herhangi bir aşamasında, doğrudan veya dolaylı yoldan bulunan kuruluşlar, ‘ISO 22000 zorunlu mu?’ sorusuna yanıt aramaktadır. Bu bağlamda, bahsedilen kuruluşların zorunlu olarak Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi oluşturması, yani ISO standartlarını uygulaması gerekir. Ancak, ISO sertifikasının edinilip edinilmeyeceği, kuruluşun inisiyatifine bırakılır.

ISO 22000 faydaları incelendiğinde, sertifikalandırma işlemini gerçekleştirmenin oldukça mantıklı sayılmasının yanı sıra; zaten uygulanması zorunlu kabul edilen Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi faaliyetlerinin, ISO 22000 belgesi ile garanti altına alınması, kuruluşları sertifika alma yoluna yönlendirmektedir.

EN ISO 22000 Belgesi Ücreti

Gıda zincirinde yer alan kuruluşlardan biriyseniz, az önce bahsedildiği üzere, kuruluşunuza ISO sertifikası kazandırmak için oldukça mantıklı nedenleriniz bulunmaktadır. Bu noktada, akredite edilmiş firmalar arasından tercihinizi yaparak, ISO danışmanlık hizmeti alabilir, denetlemelerden olumlu sonuç alınması durumunda ise ISO 22000 sertifikası edinebilirsiniz.

ISO belgesinin edinilmesi noktasında, firmalar tarafından merak edilen bir diğer soru ‘ISO 22000 belgesi fiyatı ne kadardır?’ şeklinde olmaktadır. Ne yazık ki bu soruya, kuruluşunuz özelinde bilgiler edinilmeden net bir cevap verilemez. Çünkü, kuruluşunuzun personel sayısı, denetlenmesi gereken gıda ürünleri gibi örneklerini çoğaltabileceğimiz pek çok alt başlık, ISO sertifikası edinmeniz için almanız gereken danışmanlık hizmeti fiyat tarifesini değiştirebilmektedir.

Kuruluşunuzla ilgili bilgileri paylaşarak, ISO danışmanlık hizmetiyle ilgili daha ayrıntılı bilgilere ulaşmak ve merak ettiğiniz sorulara yanıt bulmak amacıyla, CE Danışmanı ile iletişime geçebilirsiniz.

ISO 22000 ve FCM: Gıda Güvenliği Sisteminin İki Ayağı

ISO 22000 gıda güvenliği yönetim sistemi (HACCP) sertifikalı işletmelerde, gıda ile temas eden tüm malzemeler için Gıda İle Temas Uygunluk Belgesi (FCM) şart koşulur. Ambalaj, alet ve makine yüzeyleri ISO 22000 prosesinin “ön gereksinim programları (PRP)” kapsamına girer; FCM uygunluğu olmayan malzeme kullanımı sertifika ihlali sayılır. Üretici işletmeler için FCM, ISO 22000’in pratik gerekliliklerinden biridir.

ISO 22000 ve Kosher: Gıda Güvenliğinin İki Boyutu

ISO 22000 gıda güvenliği yönetim sistemi (HACCP) sertifikalı işletmeler için Kosher Belgesi başvuru süreci kolaylaşır. ISO 22000 izlenebilirlik, kalite kontrol ve alerjen yönetimi prosedürleri sunduğu için kosher denetim sürecinde haham (mashgiach) inceleme dosyası hızlı sonuçlanır. İhracat odaklı gıda üreticileri için ISO 22000 + Kosher + Helal üçlüsü pazar erişimini maximize eder.