ISO 14001 Belgesi Çevre Yönetim Sistemi

Bir kuruluşun çevre performansını artırmak üzere kullanabileceği Çevre Yönetim Sistemi standartları, uygulandığı taktirde çevreye, kuruluşun kendisine ve ilgili taraflara katkı sağlayan amaçlara ulaşılmasında rehberlik eder. Bu standartlar, belirli bir çevre performans kriteri ifade etmemekle birlikte, çevre performansının artırılması üzerine yoğunlaşır. Uygunluk yükümlülüklerinin yerine getirilmesi sonucunda oluşan Çevre Yönetim Sistemi, çevre yönetiminin sistematik şekilde iyileştirilmesini hedeflediği için, çevre amaçlarına ulaşma hususunda da etkinlik gösterir.

ISO 14001 Belgesi Nedir?

Az önce tanımında bahsettiğimiz ve örneklerini çoğaltabileceğimiz pek çok sebepten kaynaklı, çevre kirliliğinin çağımızın problemi haline geldiği su götürmez bir gerçektir. Özellikle teknoloji alanında gelişmeler ve sanayide büyük çaplı ilerlemeler sonucunda, çevre kirliliği neredeyse önü alınamaz seviyelere ulaşmıştır. İşte bu noktada, insanlığın yarattığı ürün ve hizmetlerin sonucunda meydana gelen çevre zararını azaltmak için; çevre standartları, çevreyle ilgili ulusal ve uluslararası yasal mevzuatlar belirlenmiş ve uygulanmaya başlamıştır. Bahsedilen standartlar ve mevzuatlar, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından geliştirilmiş olup, ISO 14000 serisi olarak adlandırılmaktadır.

Geri dönüştürülebilir kaynak kullanımının artırılması, çevreye verilen her türlü zararın tespit edilip çözümlendirilmesi amaçlarını esas almaktadır. Bu amaca yönelik olarak; çevre performanslarının takibi ve sürekli iyileştirmesi, çevreyle ilgili mevzuat ve kanunlarca konulmuş kurallara uyulması gibi şartlar içermektedir.

ISO 14000 serisi içerisinde, belgelendirilmesi yapılabilen tek standart ise, ‘ISO 14001 nedir?’ sorusunun en basit cevabını oluşturur. ISO 14001, ürünün veya hizmetin, hammadde olarak edinilme sürecinden başlayarak, tüketicilere sunulmasına kadarki sürecin tümünde çevresel kirlilik faktörlerini belirleyen, bu faktörlerin yarattığı zararın minimuma indirilmesi hususunda kılavuzluk yapan standarttır.

ISO 14001 Genel Özellikleri

Çevre yönetim sisteminin genel özellikleri dört ana başlık üzerinde incelenebilmektedir:

1. Çevreye verilen zararın minimal seviyeye indirilmesi amacıyla oluşturulmuş bir standarttır.
2. Ürüne ait bir standart değildir. Bir ürünün veya hizmetin kalite standartlarıyla değil, üretimi sırasında gerçekleşen olaylar dizini ile ilgilenir.
3. ISO 14001 uygulamaları gerçekleştiğinde, genel mevzuat yükümlülükleri de paralel oranda karşılanır.
4. Herhangi bir sektör veya ölçek şartı aranmaz. Ürün veya hizmet sunan her işletme, gönüllülük esası sonucunda başvuruda bulunabilir.

ISO 14001 Belgesi Neden Gereklidir?

Dünya pazarında yer edinebilmek için günümüzde artık, insanlara, hayvanlara ve doğaya gösterilen özen ve saygı ön planda tutulmaktadır. Aynı zamanda sağlıksal koşulların da sağlanması firmanızın, dünya standartlarında tercih edilebilirliğini artırır. ISO 14001 Belgesi ile çalışma ortamlarınızın çevreye duyarlı, kirlilik yaratmaktan uzak bir yer olduğu tescillenmiş olur. Aynı zamanda bu belge sahibi firmalar Çevre ve Orman Bakanlığı’nın periyodik denetimlerinde çalışma ortamınızdan beklediği özelliklerle hemen hemen aynı kriterleri taşır. Bu sayede hem resmî kurumların beklentilerini karşılarsınız hem de firma prestijinizin yükselmesi konusunda emin adımlar atarsınız.

ISO 14001 Belgesi Faydaları Nelerdir?

Gelecek nesillere iyi bir yaşam alanı bırakabilmek adına, çevre kirliliğine yüksek oranda sebep olan sanayileşme alanında, çevre, insan ve dolayısıyla dünya sağlığını korumak adına gerçekleştirilen çalışmalar titizlikle yürütülmektedir.

Çevre yönetim sistemi amacı aşağıdaki gibi açıklanabilir:

• Ulusal ve uluslararası alanda yasal mevzuatlara uygunluk sağlanır. Bu da şirketinizin dünya pazarında daha fazla tercih edilmesine kaynak olurken, aynı zamanda şirketin itibarını da yükseltir.
• Doğaya saygılı, çevreye duyarlı bir firma prestiji elde edersiniz. Çevre Yönetimi kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler sonrasında, hitap ettiğiniz kitlenin markanızı tercih edebilirliği ve ürün veya hizmetlerinizden memnun kalma ihtimali artar.
• Yeterli önlemler alındığından, çevre kaynaklı problem oluşma olasılığı minimuma düşer ve böylece bu noktadaki masraflar da azalır.
• İşletme faaliyetleri sonucunda gerçekleşen çevre kirliliği, çeşitli planlamalar ve önlemlerle kontrol altına alınarak kirlenme azaltılır.
• Doğal kaynaklara yönelim sonucunda hammadde maliyeti azalır.
• Kurumun içinde çalışanlarınızın motivasyonunu artırmasını sağlarsınız.
• Personel ekibi, ISO 14001 eğitimi alır. Bu sayede, atık yönetimi konularında bilinçli çalışanlarla, ticari hayattaki kurum maliyetlerini en aza indirirsiniz.
• Potansiyel tehlike durumları önceden tespit edilir ve önlem alınır. Böylece, acil durum ve kazalara karşı hazırlıklı olunduğundan, kayıpla sonuçlanan kaza olayları azalır.

ISO 14001 Standart Maddeleri

ISO 14001 standart maddeleri, Çevre Yönetim Sistemi’nin sürekliliğinin sağlanması, iyileştirilmesi ve mevzuat şartlarına uyum sağlaması üzerine kurulur. Standart maddeleri içerik bakımından aşağıdaki gibi incelenebilmektedir:

1. Kapsam
2. Atıf yapılan standart ve/veya dokümanlar
3. Terimler ve tarifler
4. Kuruluşun bağlamı
5. Liderlik
6. Planlama
7. Destek
8. Operasyon
9. Performans değerlendirme
10. İyileştirme

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Nedir?

Bir kurum ya da kuruluşun iş etkinliklerini yürüttüğü ortamın tamamı çevre olarak isimlendirilir. Çalışma ortamının düzenlenmesi de ISO 14001 ile standartlaştırılmıştır. Yani bir ortamın güvenli, sağlık koşullarına uygun ve iş dolayısıyla meydana gelebilecek istenmeyen sonuçlardan uzaklaştırılmış olduğunu ISO 14001 Çevre Yönetimi Standardı belirler. Çalışma ortamınızın Çevre Yönetim Standardına uygunluğunu gösteren belgedir.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi; kuruluşlar için, çevreyi koruma ve sosyoekonomik ihtiyaçlar dahilinde değişen çevresel koşullara tepki verebilmek amacıyla bir çerçeve oluşturan yönetim sistemidir. Çevre Yönetim Sistemi bu noktada, amaca uygunluğun yasal mevzuatlar dahilinde kesinleştirilmesi üzerine, kurumların uygulamaları gereken bazı standartları belirlemiştir.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı, aşağıdaki gibi incelenebilmektedir:

• Çevre üzerindeki olumsuz etkenlerin önlenmesi veya hafifletilmesi ile çevrenin koruma kapsamına alınması
• Çevre performansının artırılması
• Çevresel koşulların oluşturabileceği olumsuz etkenlere karşı önlem alınıp, kuruluş üzerinde etkilerinin hafifletilmesi
• Çevre Yönetim Sistemi standardı ile, yaşam döngüsündeki insan faaliyetleri sonucunda istem dışı olarak çevre kirliliğinin artmasını engellemek üzerine bir yaşam biçimi oluşturularak; kuruluşa ait ürün veya hizmetlerin, tasarım, üretim, dağıtım, tüketim ve elden çıkarma aşamalarının kontrol edilip gerektiğinde değiştirilmesi
• Çevreyi koruma anlayışının, çevresel bağlamda sağlam alternatiflerinin, finansal ve operasyonel alanda çeşitli faydalar sağlaması. Dolayısıyla kuruluşun pazardaki konumunun güçlenmesi
• İlgili taraflar ile güncel çevre koşullarının paylaşılması

ISO 14001 Çevre Politikası

ISO 14001 standardına göre, belge başvurusunda bulunan kuruluşun üst yöneticileri, öncelikli olarak kuruluşlarının çevre politikasını tanımlamalıdırlar. Çevre politikası özellikleri, şekildeki gibi açıklanabilir:

• Kuruluşun çevresel amaç ve hedef noktaları belirlenmeli, gözden geçirilebilme adına sistematik bir çerçeve oluşturulmalıdır. Ardından bu amaç ve hedeflerin, dokümante edilerek uygulanması, sürdürülebilirliği ve kuruluşun tüm personelleri tarafından benimsenmesi gereklidir.
• Çevre politikası, sürekli gelişme metodunu benimsemeli ve kirlenmenin önlenmesine yönelik taahhüt içermelidir.
• Çevre mevzuatına ek olarak, kuruluşa özel belirlenmiş diğer şartların da yerine getirileceğine yönelik taahhüt içermelidir.
• Belirlenen Çevre Yönetim Sistemi kapsamına göre, kuruluşun tanımlı faaliyetleri, ürün veya hizmetleri doğaları bakımından, ölçekleri ve çevresel etkileri ile paralellik göstermek durumundadır.
• Bir kuruluşun çevre politikası, halkın erişimine açık olmalıdır.

Çevre politikaları, kuruluş faaliyetlerinin ölçeğine, mahiyetine, çevresel etkilerine, ürün ve hizmetlerine uygun olacak şekilde belirlenmelidir. Bu bağlamda, genel unsurlara sahip olan Çevre Yönetim Sistemi politikası, kurum dahilinde özelleştirilebilir.

ISO 14001 Belgesi Fiyatı

Bu belge, ürün veya hizmet sağlayan her firmanın edinebileceği; belgeyi edinen firmanın yanı sıra çevre, insan ve dünya sağlığına da hizmet eden bir belgedir. Bu noktada, ISO 14001 belgesi faydaları genel anlamda düşünüldüğünde, bu belgenin, neredeyse paha biçilemez değerde önemli olduğu söylenebilmektedir.

ISO 14001 Zorunlu Mu?

Herhangi bir kurum, sektör veya ölçek dahilinde sınırlandırılamadığından, edinilmesi konusunda zorunluluktan söz edilemez. Ancak faydaları düşünüldüğünde, ISO 14001 şartlarının sağlanmasının oldukça gerekli olduğundan bahsedebiliriz.

ISO 14001 Geçerlilik Süresi

ISO tarafından oluşturulan standartların geçerlilik süresi genel bağlamda 3 yıl olarak kabul edilmektedir. ISO 14001 belgelendirmesi gerçekleştiği tarihten itibaren, anlaşma gerçekleştirdiğiniz akredite edilmiş firma tarafından, yıllık olarak denetimlerin yapılması gereklidir. Denetlemelerin sonucuna göre, sertifikanın geçerlilik durumu değişebilmektedir. Ayrıca, firmalar genellikle, yenilenme işleminin gerçekleştirilmesi gerektiğinde, belge süresinin tamamlanmasına az bir süre kala, belge sahibi kuruluşu arayıp uyarılarını gerçekleştirmektedirler.