EN 12622, tam adıyla “Takım tezgâhlarında güvenlik – Hidrolik abkant presler”, sac bükmede kullanılan hidrolik abkant preslerin tasarımında alınacak güvenlik önlemlerini tanımlayan C tipi standarttır. Abkant preste operatör sacı elle tutarak üst ve alt takımın hemen önünde çalışır; bu yüzden en ağır tehlike takımlar arasında el ve parmak ezilmesidir. Standart, bu tehlikeye ve makinenin diğer tehlikelerine karşı koruma yollarını ve bunların nasıl doğrulanacağını ortaya koyar.
EN 12622 testlerni ve makinenizin CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN 12622 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN 12622:2009+A1:2013 |
|---|---|
| Resmî başlık | Safety of machine tools – Hydraulic press brakes |
| Desteklediği mevzuat | Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT); 20 Ocak 2027’den itibaren (AB) 2023/1230 |
| Standart türü | C tipi makine standardı |
| Risk sınıfı | Yüksek riskli makine listesinde: elle yüklemeli ya da boşaltmalı abkant presler (2006/42/AT Ek IV, madde 9) |
Hangi makineleri kapsar?
Standart, soğuk metal sacın bükülmesi için tasarlanmış, tablası hidrolik silindirlerle hareket eden abkant presleri kapsar. Tipik örnekler:
- CNC kumandalı senkron hidrolik abkant presler
- Torsiyon çubuklu konvansiyonel hidrolik abkant presler
- Arka dayama, sac takip kolu ve takım sıkma düzeni gibi yardımcı donanımı olan makineler
- Birlikte çalışan tandem abkant presler
- Robotla beslenen abkant hücrelerindeki pres
Mekanik ya da pnömatik tahrikli bükme makineleri ve genel amaçlı presler bu standardın konusu değildir; presler için EN ISO 16092-1 ve ilgili bölümleri uygulanır.
Standardın ana gereklilikleri
- Takım bölgesinin korunması: Üst ve alt takım arasındaki ezilme tehlikesi için koruma yöntemi seçilir; yöntem çalışma moduna ve üretim biçimine göre belirlenir.
- Işık perdesi ve lazer koruma: Aktif optoelektronik koruyucu donanım, tehlikeli kapanma hareketi sürerken bölgeye girildiğinde tablayı durdurur; takımla birlikte hareket eden lazer sistemleri de kullanılabilir.
- Yavaş hızda basılı tutarak çalışma: Koruyucu donanımın susturulduğu bükme aşamasında kapanma hızı sınırlanır ve hareket yalnız pedal basılı tutulurken sürer.
- Çift el kumanda ve pedal: Kumanda düzenleri yanlışlıkla çalıştırmaya karşı korunur; üç konumlu pedal bırakıldığında ya da sonuna kadar basıldığında hareket durur.
- Çalışma modları ve mod seçimi: Ayar, tek vuruş ve otomatik modlar kilitlenebilir bir seçiciyle seçilir; her modda geçerli koruma belirlidir.
- Hidrolik ve kumanda sisteminin güvenliği: Tablayı durduran valfler yedekli ve izlemeli düzenlenir; tablanın kendi ağırlığıyla düşmesi önlenir.
- Yan ve arka koruma: Makinenin yanlarından ve arkasından takım bölgesine ve arka dayamaya erişim koruyucularla engellenir.
- Durma performansının izlenmesi: Tablanın durma mesafesi ya da süresi izlenir; sınır aşılırsa yeni çevrim başlatılamaz.
- Kullanım bilgileri ve işaretleme: Takım değişimi, ayar ve artık riskler kılavuzda açıklanır.
EN 12622 doğrulama ve testleri
Standart, her güvenlik önleminin hangi yöntemle doğrulanacağını tanımlar. Doğrulama makine üzerinde yapılır.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Gözle muayene | Koruyucuların, kumanda elemanlarının ve işaretlerin yerinde ve eksiksiz olduğu |
| Durma süresi ve mesafesi ölçümü | Tablanın durma performansı ve buna göre ışık perdesinin güvenlik mesafesi |
| Koruyucu donanımın fonksiyon testi | Işık perdesi ya da lazer sistemi kesildiğinde kapanma hareketinin durduğu |
| Hız ölçümü | Yavaş hız aşamasında kapanma hızının sınırı aşmadığı |
| Kumanda sistemi incelemesi | Devre şemaları üzerinden yedeklilik ve izleme; arıza benzetimi |
| Hidrolik sistem kontrolü | Valf düzeni, basınç sınırlama ve tablanın düşmeye karşı tutulması |
Ölçüm ve test sonuçları rapora işlenir; kumanda ya da hidrolik sistemde değişiklik yapılırsa ilgili testler tekrarlanır.
CE sürecindeki yeri
- Risk değerlendirmesi: Abkant presin tehlikeleri EN ISO 12100 çerçevesinde belirlenir.
- Tasarım: Koruma yöntemi, kumanda mimarisi ve hidrolik devre EN 12622’ye göre tasarlanır.
- Doğrulama: Durma süresi, hız ve fonksiyon testleri makine üzerinde yapılır.
- Teknik dosya: Risk değerlendirmesi, şemalar, hesaplar ve test raporu teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN 12622, uygulanan standartlar arasında yazılır.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, Makine Emniyeti Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN ISO 13849-1: Kumanda sisteminin güvenlikle ilgili kısımları
- EN ISO 13855: Işık perdesinin durma süresine göre konumlandırılması
- EN ISO 13851: Çift el kumanda tertibatları
- EN ISO 4413: Hidrolik sistemlerin güvenlik kuralları
- EN 60204-1: Makinenin elektrik teçhizatı
- EN 61496-1: Elektrikle duyarlı koruyucu donanım
Sık sorulan sorular
Eski bir abkant prese lazer koruma takmak CE için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Koruma donanımının yanında kumanda sistemi, hidrolik valf düzeni ve durma performansı da standardı karşılamalıdır.
Işık perdesi mi, takımla hareket eden lazer mi?
İkisi de kabul edilen yöntemlerdir. Seçim, bükülen parçanın boyutuna, takım yüksekliğine ve çalışma biçimine göre yapılır.
Robotlu abkant hücresinde durum ne?
Pres için EN 12622, hücrenin bütünü için robot sistemi kuralları birlikte uygulanır.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm EN 12622:2009+A1:2013’tür. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN ISO 20430: Plastik Enjeksiyon Makineleri
- EN 12417: İşleme Merkezleri
- EN ISO 16092-1: Preslerin Genel Güvenlik Kuralları
- EN ISO 23125: Torna Tezgâhları
