EN 55015, tam adıyla “Elektrikli aydınlatma ve benzeri cihazların radyo bozulma karakteristiklerinin sınırları ve ölçüm yöntemleri”, armatürlerin, LED sürücülerinin ve lambaların çevreye yaydığı radyo frekans bozulmasını sınırlar. Bir emisyon standardıdır; aydınlatma cihazlarının bağışıklık kuralları ayrı bir standartta, EN 61547’de yer alır. Aydınlatma ürünlerinde EMC testlerinin emisyon tarafı bu standarda göre yapılır.
EN 55015 testlerni ve ürününüzün CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN 55015 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN 55015:2013 |
|---|---|
| Resmî başlık | Limits and methods of measurement of radio disturbance characteristics of electrical lighting and similar equipment |
| Desteklediği mevzuat | EMC Yönetmeliği (2014/30/AB) |
| Standart türü | EMC ürün ailesi standardı |
Hangi ürünleri kapsar?
Standart, ana işlevi aydınlatma amacıyla ışık üretmek ya da dağıtmak olan ve alçak gerilim şebekesine bağlanan ya da aküyle çalışan cihazlara uygulanır. Tipik örnekler:
- İç ve dış mekân armatürleri, sokak aydınlatması
- LED sürücüleri, elektronik balastlar ve transformatörler gibi bağımsız yardımcı düzenler
- Kontrol düzeni üzerinde olan LED lambalar ve LED modülleri
- Karartıcılar (dimmer) ve aydınlatma kumanda düzenleri
- Işıklı reklam tabelaları
- Mor ötesi ve kızıl ötesi ışınım cihazları
Elektronik sürücülerdeki yüksek frekanslı anahtarlama bu ürünlerin başlıca bozulma kaynağıdır. Başka bir cihazın içindeki aydınlatma bölümü çoğunlukla o cihazın kendi emisyon standardıyla, örneğin ev aletlerinde EN 55014-1 ile değerlendirilir.
Standardın ana gereklilikleri
- Şebeke ucunda iletilen bozulma: Bozulma gerilimi 9 kHz ile 30 MHz arasında ölçülür; alt sınırın bu kadar düşük olması aydınlatma standardına özgüdür.
- Yük ve kumanda uçlarında iletilen bozulma: Sürücü ile ışık kaynağı arasındaki uçlarda ve kumanda (karartma) uçlarında bozulma ölçülür.
- Işınan manyetik alan: 9 kHz ile 30 MHz arasında cihazın yaydığı manyetik alan halka antenle ölçülür.
- 30 MHz üzerinde ışınan bozulma: 30 MHz ile 300 MHz arasında yayılan bozulma ölçülür; standart bunun için alternatif bir ölçüm yöntemine de izin verir.
- Araya girme kaybı: Floresan lambalı armatürlerde, lambanın ürettiği bozulmanın armatür tarafından ne kadar zayıflatıldığı ölçülür.
- Ürün türüne göre uygulama: Hangi ölçümlerin hangi ürüne uygulanacağı armatür, bağımsız yardımcı düzen ve lamba türlerine göre ayrı ayrı belirlenir.
- Çalışma koşulları: Ölçüm, lamba kararlı duruma geldikten sonra ve karartma ile kumanda ayarlarının en yüksek bozulmayı verdiği konumda yapılır.
- Seri üretimde uygunluk: Seri üretilen ürünlerin sınırlara uygunluğu istatistiksel değerlendirmeyle gösterilebilir.
EN 55015 testleri
Ölçümler, ürünün türüne göre seçilir ve ürün standartta tanımlanan düzende çalıştırılarak yapılır.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Şebeke ucunda bozulma gerilimi | Şebekeye iletilen bozulmanın sınırların altında olduğu (yapay şebeke ile ölçülür) |
| Yük ve kumanda uçlarında bozulma gerilimi | Sürücü çıkışından ve kumanda hatlarından iletilen bozulmanın sınırların altında olduğu |
| Işınan manyetik alan (halka anten) | Düşük frekanslı manyetik alan yayılımının sınırların altında olduğu |
| 30 MHz üzerinde ışınan bozulma | Cihazdan ve kablolarından yayılan bozulmanın sınırların altında olduğu |
| Araya girme kaybı ölçümü | Floresan armatürün gerekli zayıflatmayı sağladığı |
| Harmonik akım ve kırpışma | EN IEC 61000-3-2 (aydınlatma cihazları için C sınıfı) ve EN 61000-3-3 ile birlikte değerlendirilir |
Armatür birden çok sürücü seçeneğiyle satılıyorsa her birleşim ayrı değerlendirilir; sürücünün tek başına uygun olması armatürün uygunluğunu kanıtlamaz.
CE sürecindeki yeri
- EMC değerlendirmesi: Ürünün kullanılacağı ortam, bağlantı uçları ve uygulanacak emisyon ve bağışıklık standartları belirlenir.
- Tasarım: Sürücü seçimi, filtre, iç kablolama ve gövde topraklaması emisyon sınırları gözetilerek tasarlanır.
- Testler: Emisyon EN 55015’e, bağışıklık EN 61547’ye göre test edilir; harmonik ve kırpışma testleri eklenir.
- Teknik dosya: Test raporu, test düzeninin fotoğrafları, şemalar ve kritik bileşen listesi teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN 55015, uygulanan standartlar arasında yazılır ve ürüne CE işareti konur.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, EMC Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar. Aydınlatma ürünlerinin güvenlik tarafı LVD kapsamında EN IEC 60598-1 ile değerlendirilir.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN 61547: Genel aydınlatma cihazları için EMC bağışıklık kuralları
- EN IEC 61000-3-2: Harmonik akım emisyon sınırları
- EN 61000-3-3: Gerilim değişimleri ve kırpışma (flicker) sınırları
- EN IEC 60598-1: Aydınlatma armatürlerinin güvenliği
- EN 61347-1: Lamba kontrol düzenlerinin güvenliği
- EN IEC 62031: LED modüllerinin güvenliği
Sık sorulan sorular
Sürücünün EN 55015 raporu armatür için yeterli olur mu?
Tek başına yeterli olmaz. Bozulma düzeyi kablo uzunluğuna, gövdeye ve LED modülüne göre değişir; armatür kendi düzeninde ölçülmelidir. Uygun sürücü kullanmak yine de riski azaltır.
Aydınlatma ürününde bağışıklık testi gerekir mi?
Evet. EN 55015 yalnız emisyonu kapsar; EMC uygunluğu için EN 61547’ye göre bağışıklık testleri de yapılır.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde EMC Yönetmeliği (2014/30/AB) kapsamında atıf yapılan sürüm: EN 55015:2013. CENELEC’te daha yeni sürüm yayımlanmıştır; karine için Resmî Gazete’de atıf yapılan sürüm esas alınır. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 55035: Multimedya Cihazlarında EMC Bağışıklık
- EN 55011: Endüstriyel Cihazlarda Radyo Frekans Bozulması
- EN 55014-1: Ev Aletlerinde EMC Emisyon
- EN 55032: Multimedya Cihazlarında EMC Emisyon
