EN ISO 19085-1, tam adıyla “Ağaç işleme makineleri – Güvenlik – Bölüm 1: Ortak kurallar”, ağaç ve benzeri malzemeleri işleyen makinelerin hepsinde geçerli olan güvenlik kurallarını tanımlayan C tipi standarttır. Bu makinelerde yüksek devirde dönen kesici takıma temas, iş parçasının geri tepmesi ve parça fırlaması ağır yaralanmalara yol açar; ağaç tozu ve gürültü de sağlık tehlikesidir. Bu bölüm ortak kuralları verir ve serinin makine türüne özel bölümüyle birlikte uygulanır.
EN ISO 19085-1 testlerni ve makinenizin CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN ISO 19085-1 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN ISO 19085-1:2021 |
|---|---|
| Resmî başlık | Woodworking machines – Safety – Part 1: Common requirements (ISO 19085-1:2021) |
| Desteklediği mevzuat | Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT); 20 Ocak 2027’den itibaren (AB) 2023/1230 |
| Standart türü | C tipi makine standardı |
| Risk sınıfı | Yüksek riskli makine listesinde: elle beslemeli daire testere, planya, şerit testere ve freze gibi türler (2006/42/AT Ek IV, madde 1-7) |
Hangi makineleri kapsar?
Standart, masif ahşap, yonga levha, lif levha, kontrplak ve benzer fiziksel özellikteki malzemeleri işleyen sabit ve yer değiştirebilir makineleri kapsar. Tipik örnekler:
- Daire testere tezgâhları ve yatar daire (ebatlama) makineleri
- Şerit testereler
- Planya ve kalınlık makineleri
- Freze (dik milli) makineleri
- CNC delik ve freze işleme merkezleri
- Kenar bantlama ve zımpara makineleri
Her makine türü için serinin ayrı bir bölümü vardır; o bölüm, ortak kurallardan hangilerinin geçerli olduğunu ve hangi ek kuralların uygulanacağını belirtir. Elde taşınan motorlu el aletleri bu serinin konusu değildir.
Standardın ana gereklilikleri
- Kumanda sisteminin güvenliği: Başlatma, durdurma, kilitleme ve hız izleme gibi güvenlik fonksiyonları için istenen performans seviyesi tanımlanır.
- Başlatma ve durdurma: Takım mili ancak koruyucular yerindeyken başlatılabilir; normal durdurma ve acil durdurma düzenleri operatörün ulaşacağı yerdedir.
- Frenleme: Takım milinin serbest duruş süresi uzunsa otomatik fren bulunur ve durma süresi sınır içinde kalır.
- Takıma erişimin önlenmesi: Kesmeyen bölüm sabit koruyucuyla, kesme bölgesi ayarlanabilir ya da kilitlemeli koruyucuyla kapatılır.
- Geri tepme ve fırlamaya karşı koruma: Takım bağlama düzeni, koruyucuların dayanımı ve makineye göre geri tepme önleyici düzenler aranır.
- İş parçası desteği ve kılavuzlama: Tabla, siper ve baskı düzenleri iş parçasının güvenle tutulmasını ve sürülmesini sağlar.
- Toz ve talaş emişi: Makinede emiş sistemine bağlantı ağzı bulunur ve gereken hava debisi ile bağlantı bilgileri kılavuzda verilir.
- Gürültü: Gürültü kaynağında azaltılır; emisyon değerleri ölçülür ve beyan edilir.
- Yangın, elektrik ve ergonomi: Toz birikimi, elektrik teçhizatı ve kumanda elemanlarının yerleşimi için önlemler tanımlanır.
EN ISO 19085-1 doğrulama ve testleri
Standart, her kural için doğrulama yöntemini belirtir; bazı testlerin yöntemi eklerde tanımlanmıştır.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Gözle muayene | Koruyucuların, kumanda elemanlarının ve işaretlemenin eksiksiz olduğu |
| Fonksiyon testleri | Kilitleme, başlatma koşulları ve durdurma fonksiyonlarının çalıştığı |
| Frenleme testi | Takım milinin durma süresinin sınırı aşmadığı |
| Ölçüm | Koruyucu açıklıkları, güvenlik mesafeleri ve boyutlar |
| Gürültü ölçümü | Çalışma yerindeki ses basınç düzeyi ve ses gücü düzeyi |
| Emiş bağlantısının kontrolü | Bağlantı ağzı ve kılavuzda beyan edilen emiş verileri |
| Kumanda sistemi incelemesi | Güvenlik fonksiyonlarının istenen performans seviyesini sağladığı |
Sonuçlar test raporuna işlenir. Çalışma yerindeki gürültü için EN ISO 11202 gibi ölçüm standartları kullanılır.
CE sürecindeki yeri
- Risk değerlendirmesi: Makinenin tehlikeleri EN ISO 12100 çerçevesinde belirlenir.
- Tasarım: Koruyucular, frenleme ve kumanda sistemi ortak kurallara ve makineye özel bölüme göre tasarlanır.
- Doğrulama: Fonksiyon, frenleme ve gürültü testleri makine üzerinde yapılır.
- Teknik dosya: Risk değerlendirmesi, şemalar ve test raporu teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN ISO 19085-1, uygulanan standartlar arasında yazılır.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, Makine Emniyeti Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar. Bazı ağaç işleme makineleri, örneğin elle beslemeli daire testereler, şerit testereler ve planya makineleri, yönetmeliğin özel uygunluk değerlendirme usulü isteyen makineler listesindedir; bu makinelerde uyumlaştırılmış standardın tam uygulanması izlenecek yolu doğrudan etkiler.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN ISO 19085 serisinin makine türüne özel bölümleri
- EN ISO 14120 ve EN ISO 14119: Koruyucular ve kilitleme tertibatları
- EN ISO 13849-1: Kumanda sistemlerinin güvenlikle ilgili kısımları
- EN 60204-1: Makinenin elektrik teçhizatı
- EN 847-1: Ağaç işleme takımlarının güvenlik kuralları
- EN ISO 3744 ve EN ISO 3746: Ses gücü düzeyinin belirlenmesi
Sık sorulan sorular
Yalnız ortak kurallara uymak yeterli mi?
Hayır. Ortak kurallar, makine türüne özel bölümle birlikte uygulanır; uygunluk beyanında ikisi de yazılır.
Toz emiş sistemi makineyle birlikte mi verilmeli?
Standart, makinede emiş bağlantısı ve gerekli emiş verilerinin bildirilmesini ister. Emiş sistemi çoğunlukla atölyenin tesisatıdır.
Onaylanmış kuruluş gerekir mi?
Makine yönetmeliğin özel listesindeyse izlenecek usul, uyumlaştırılmış standardın tam uygulanıp uygulanmadığına göre belirlenir. Makinenize göre yolu birlikte netleştiririz.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm EN ISO 19085-1:2021’dir. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 415-10: Paketleme Makineleri Genel Kurallar
- EN 619: Birim Yük Konveyörleri
- EN 1012-1: Hava Kompresörleri
- EN ISO 20430: Plastik Enjeksiyon Makineleri
