EN 61439-2, tam adıyla “Alçak gerilim anahtarlama ve kumanda düzenleri (panolar) – Bölüm 2: Güç anahtarlama ve kumanda düzenleri”, ana dağıtım panoları, motor kontrol merkezleri ve benzeri güç panoları için özel kuralları verir. Genel kuralları içeren EN 61439-1 ile birlikte okunur; güç panosunun uygunluğu bu bölüme göre beyan edilir. Pano imalatçısının LVD testleri ve CE işaretlemesi bu iki standarda dayanır.
EN 61439-2 testlerni ve ürününüzün CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN 61439-2 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN 61439-2:2011 |
|---|---|
| Resmî başlık | Low-voltage switchgear and controlgear assemblies – Part 2: Power switchgear and controlgear assemblies |
| Desteklediği mevzuat | Alçak Gerilim Yönetmeliği (2014/35/AB) |
| Standart türü | Ürün standardı |
| Gerilim sınırı | Anma gerilimi 1.000 V AC ya da 1.500 V DC’yi geçmeyen güç panoları |
Hangi panoları kapsar?
Standart, elektrik enerjisinin üretimi, dağıtımı ve dönüştürülmesinde ve enerji tüketen donanımın kumandasında kullanılan güç panolarına uygulanır. Bu panolar çoğunlukla sanayi ve ticari tesislerde, yetkili kişilerin eriştiği yerlerde kullanılır. Tipik örnekler:
- Ana dağıtım panoları ve tali dağıtım panoları
- Motor kontrol merkezleri (MCC)
- Kompanzasyon panoları
- Jeneratör ve transfer panoları
- Sabit, çıkarılabilir ya da çekmeceli birimli panolar
Sıradan kişilerin kullandığı dağıtım panoları EN 61439-3, şantiye panoları EN 61439-4, busbar kanal sistemleri EN 61439-6 kapsamındadır. Bir makinenin elektrik teçhizatının parçası olan kumanda panolarında EN 60204-1 de uygulanır.
Standardın ana gereklilikleri
- Genel kuralların uygulanması: Yapım, performans ve doğrulama gereklerinin temeli Bölüm 1’dir; Bölüm 2 bunlara ekleme ve değişiklik yapar.
- İç bölmelendirme formları: Baraların, fonksiyonel birimlerin ve bağlantı uçlarının birbirinden ayrılma düzeyi Form 1’den Form 4’e kadar sınıflandırılır.
- Çıkarılabilir ve çekmeceli birimler: Birimlerin bağlı, test, ayrılmış ve çıkarılmış konumları ile bu konumlardaki kilitleme düzenleri tanımlanır.
- Erişim ve işletme: Yetkili kişilerin bakım ve genişletme sırasında gerilimli bölümlere erişimine ilişkin koşullar, imalatçı ile kullanıcı arasında kararlaştırılır.
- Sıcaklık artışı ve anma akımları: Panonun ve devrelerinin anma akımları, eş zamanlılık katsayısı dikkate alınarak doğrulanır.
- Kısa devre dayanımı: Ana baralar, dağıtım baraları ve koruma devresi beyan edilen kısa devre akımına dayanmalıdır.
- Elektrik çarpmasına karşı koruma: Temel koruma, arıza koruması ve koruma iletkeni devresinin sürekliliği sağlanır.
- İşaretleme ve bilgi: İsim plakası, şemalar ve kullanıcıyla kararlaştırılan özelliklerin kaydı panoyla birlikte verilir.
EN 61439-2 testleri
Doğrulama iki düzeyde yürür: tasarım doğrulaması pano tasarımı için bir kez, rutin doğrulama ise üretilen her pano için yapılır. Güç panolarında öne çıkan başlıklar şunlardır:
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Sıcaklık artışı doğrulaması | Panonun anma akımında izin verilen sıcaklık artışını aşmadığı |
| Kısa devre dayanım doğrulaması | Baraların, mesnetlerin ve koruma devresinin kısa devre zorlanmalarına dayandığı |
| Dielektrik özellikler | Yalıtımın şebeke frekanslı dayanım gerilimine ve darbe gerilimine dayandığı |
| Muhafaza koruma derecesi | Beyan edilen IP kodunun ve gerekiyorsa IK kodunun sağlandığı |
| Mekanik çalışma | Çekmeceli birimlerin ve kilitleme düzenlerinin işlevini koruduğu |
| Rutin doğrulama | Her panoda yalıtım mesafeleri, koruma devresi sürekliliği, kablolama, dielektrik dayanım ve fonksiyonun tasarıma uygun olduğu |
Tasarım doğrulaması test, doğrulanmış referans tasarımla karşılaştırma ya da değerlendirme yoluyla yapılabilir. Hangi yöntemin hangi özellik için kabul edildiği Bölüm 1’de belirtilir.
CE sürecindeki yeri
- Risk değerlendirmesi: Elektrik çarpması, ısınma, yangın ve mekanik tehlikeler belirlenir; uygulanacak standartlar seçilir.
- Tasarım: Pano, EN 61439-1 ve EN 61439-2’ye göre projelendirilir; bölmelendirme formu ve anma değerleri belirlenir.
- Doğrulama testleri: Tasarım doğrulaması kayıtları toplanır ve her panoda rutin doğrulama yapılır.
- Teknik dosya: Şemalar, malzeme listesi, kritik bileşen belgeleri ve test raporu teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN 61439-2, uygulanan standartlar arasında yazılır ve ürüne CE işareti konur.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, Alçak Gerilim Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN 61439-1: Alçak gerilim panoları, genel kurallar
- EN 60204-1: Makinelerin elektrik teçhizatı
- EN 60529: Muhafazaların koruma dereceleri (IP kodu)
- EN 62262: Mekanik darbelere karşı koruma (IK kodu)
- EN 60947 serisi: Alçak gerilim anahtarlama ve kumanda cihazları
- IEC TR 61641: Muhafazalı panolarda iç ark arızası deneyi için kılavuz
Sık sorulan sorular
Bölmelendirme formu neye göre seçilir?
Form, bakım sırasında istenen erişim güvenliğine ve işletme sürekliliğine göre kullanıcı ile imalatçı arasında kararlaştırılır. Ayrım düzeyi arttıkça pano büyür ve maliyeti yükselir.
Pano sistemi üreticisinin test raporları yeterli olur mu?
Özgün imalatçının doğrulanmış tasarımı, talimatlarına uyulduğu sürece kullanılabilir. Tasarımda değişiklik yapılırsa ilgili doğrulama panoyu toplayan imalatçıya geçer; rutin doğrulama her durumda panoyu toplayan imalatçıya aittir.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde Alçak Gerilim Yönetmeliği (2014/35/AB) kapsamında atıf yapılan sürüm: EN 61439-2:2011. CENELEC’te daha yeni sürüm yayımlanmıştır; karine için Resmî Gazete’de atıf yapılan sürüm esas alınır. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 61010-1: Ölçme Kontrol ve Laboratuvar Cihazları
- EN 61439-1: Alçak Gerilim Panoları Genel Kurallar
- EN IEC 62040-1: Kesintisiz Güç Kaynakları
- EN IEC 61558-1: Transformatörler ve Güç Kaynakları
