EN 62262:2002 (IEC 62262 Ed.1.0) standardı, elektrikli ekipmanın dış muhafazasının mekanik darbeye karşı direnç seviyesini tanımlayan IK kodunu belirler. IK kodu, bilinen IP koduna kardeştir; IP su ve toz koruması ifade ederken IK dış çarpma, vurma veya düşürme sonucu muhafaza bütünlüğünün korunma seviyesini ifade eder. IK00 (koruma yok) ile IK10 (20 joule enerjiye dayanım) arasında 11 sınıf vardır.
Standart künyesi
| Standart kodu (Güncel CENELEC baskısı) | EN 62262:2002+A1:2021 |
| LVD harmonize listesinde (Resmi Gazete’de cited versiyon) | EN 62262:2002 (A1:2021 ürün-spesifik standartlar üzerinden referanslanır) |
| İlgili direktifler / tüzükler | LVD 2014/35/AB Makine 2006/42/AT |
| Kapsam | Elektrikli ekipmanın dış muhafazasının dış mekanik darbeye karşı koruma derecesi (IK kodu) |
Not: Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde (LVD 2014/35/AB harmonize listesi) henüz güncel CENELEC baskısı işlenmediğinden, “presumption of conformity” (uygunluk varsayımı) hâlâ önceki baskı üzerinden sağlanır. Pratik olarak piyasa yeni baskıyı kullanmaktadır.
CE belgelendirmenin 5 ana aşaması — soldan sağa süreç akışı
IK kodu nedir ve nerede kullanılır?
IK kodu, bir muhafaza dışarıdan belirli bir enerjide darbe aldığında içindeki elektrikli aksamın hâlâ güvenli ve fonksiyonel kalıp kalmayacağını gösteren standart bir sınıflandırmadır. Özellikle dış alan aydınlatma armatürleri, kamera muhafazaları, elektrik panoları, sokak mobilyası ürünleri (şarj istasyonu, totem), vandalizm riskli ürünler için kritiktir. Ev aletleri kapsamında 60335 serisi bazı alt standartlar IK kodu referansı verir (örn. dış kullanımlı ızgara, bahçe aletleri). IK kodu pazar denetimlerinde “dış kullanım” iddia eden ürünlerde doğrulanır.
Elektrikli bir ürün satın alan müteahhit veya teknik şartname yazan bir mühendis için IK sınıfı, ürünün ne kadar “vandalizm dayanıklı” olduğunun net ifadesidir. Metro istasyonu aydınlatması IK10 şartlanır; bir ofis duvar aplikleri IK02 yeterlidir.
IK00–IK10 tablosu
| IK kodu | Darbe enerjisi (joule) | Eşdeğer darbe | Tipik uygulama |
|---|---|---|---|
| IK00 | Korunmasız | — | İç ortam, vandalizm riski yok |
| IK01 | 0,14 J | 200 g 7.5 cm | Küçük masaüstü cihaz |
| IK02 | 0,20 J | 200 g 10 cm | Ofis duvar aplikleri |
| IK03 | 0,35 J | 200 g 17.5 cm | Standart iç mekan ekipmanı |
| IK04 | 0,50 J | 200 g 25 cm | Ev ev aletleri, iç kullanım |
| IK05 | 0,70 J | 200 g 35 cm | Ev dış kullanım (bahçe aleti muhafaza) |
| IK06 | 1,00 J | 500 g 20 cm | Dış aydınlatma, pano |
| IK07 | 2,00 J | 500 g 40 cm | Endüstriyel iç pano |
| IK08 | 5,00 J | 1.7 kg 29,5 cm | Endüstriyel dış pano, kamera muhafazası |
| IK09 | 10 J | 5 kg 20 cm | Sokak aydınlatması, trafik ekipmanı |
| IK10 | 20 J | 5 kg 40 cm | Metro / tünel / stadyum aydınlatması, vandalizm riskli ürünler |
IK ile IP kodunun farkı
İki kod sık karıştırılır fakat tamamen ayrı koruma türlerini ifade eder:
- IP kodu (EN 60529): İki basamaklıdır — ilk basamak toz/partikül (0-6), ikinci su (0-9K). Örnek: IP65 = toz sızdırmaz + her yönden su jeti.
- IK kodu (EN 62262): Tek sayı IK00-IK10. Darbe dayanımı.
Bir ürünün tam muhafaza sınıfı genellikle ikisi birlikte yazılır: IP67 / IK10 = dış kullanım için sızdırmaz ve vandalizm dayanıklı. Önceleri IP kodunun ikinci basamağından sonra ek harfler (IPX7K) ile darbe ifade edilirdi; 2002’den sonra bu yöntem terk edildi ve ayrı IK standardı uygulanmaya başlandı.
IK testi nasıl yapılır?
EN 62262 üç farklı test yöntemi tanımlar ve hepsi eşdeğer kabul edilir:
- Serbest düşürme çekiç: Belirli ağırlıktaki (200 g, 500 g, 1.7 kg, 5 kg) bir çekiç, hesaplanmış yükseklikten dikey olarak muhafazaya bırakılır.
- Yaylı (spring-loaded) çekiç: Bir yaylı mekanizma, küçük enerjilerde (IK01-IK06) kontrollü darbe uygular. Yan yüzeylerin testi için pratiktir.
- Sarkaç çekiç: Büyük enerjilerde (IK07-IK10) sarkaç mekanizması kullanılır; enerji $E = m \cdot g \cdot h$ formülü ile hesaplanır.
Test, muhafazanın her ulaşılabilir yüzeyine uygulanır — ön, arka, yan, üst, alt. Aynı noktaya toplam üç darbe yapılır. Test sonrası muhafazada: (a) çatlak/yırtık oluşmamalı, (b) iç canlı parçalara erişim açılmamalı (test parmağı ile kontrol), (c) IP koruması yukarıdaki IK seviyesi için hâlâ geçerli olmalı (ek IP testi gerekmez, ama görsel bütünlük kontrol edilir).
CE dosyasında IK kodu nerede yer alır?
- Teknik dosya kapağı: Ürün özellikleri kısmında “IP67 / IK10” gibi gösterim.
- Test raporu: Akredite lab EN 62262 testini uyguladığında ayrı bir raporda enerji, çekiç tipi, yüzey konumları ve sonuç belgelenir.
- Kullanıcı kılavuzu + etiket: Dış kullanım ürünlerinde IK kodu ürün etiketine işlenir (özellikle ticari/kamusal alım şartnamelerinde zorunludur).
- DoC’da referans: EN 62262 uygulanan uyumlaştırılmış standartlar listesinde yer alır (zorunlu harmonise standart değildir fakat ürün pazarlaması için kritik).
IK kodu seçerken dikkat edilmesi gerekenler
- Aşırı iddia etmeyin: Pazarlama kolaylığı için yüksek IK sınıfı yazan ürünler, pazar denetiminde testten geçemezse CE iptali + geri çağırma yaşar.
- Cam yüzeyler: Kamera muhafazası / aydınlatma arması cam lens, ana muhafaza IK10 olsa bile cam genellikle IK08 maksimuma dayanır. Ürün genel sınıfı en zayıf noktaya göre belirtilir.
- Ek kapak / aksesuar: Bir LED panel IK10, fakat üzerine takılan opal difüzör IK06 olabilir. Kombinasyon halinde ürün sertifikası IK06’dır.
- Eskime: IK sınıfı “sıfır saatten itibaren” test edilir. 10 yıllık UV + termal yıpranma sonrası IK koruması azalır; üretici kullanım ömrü notu kılavuzda vermelidir.
Sıkça sorulan sorular
Genel olarak zorunlu değildir — EN 62262 uyumlaştırılmış (harmonised) bir standart değil, referans standardıdır. CE imzası için IK belirtmeniz şart değildir. Ancak üç istisna: (1) ürün özelliklerini iddia ediyorsanız (dış kullanım, vandalizm dayanıklı) doğrulamak zorundasınız, (2) kamusal alım şartnamesi IK talep ediyorsa, (3) alt standart EN 60335-2-X IK sınıfı referans alıyorsa.
Evet — aslında dış kullanım ürünlerinde her ikisi birlikte yazılır. Format: “IP67 IK10” veya “IP65 / IK08”. Okuyucu ürünün hem su/toz hem darbe korumasını bir bakışta görür. Avrupa teknik şartnameleri, her iki kodun beraber talep edilmesini standartlaştırmıştır.
EN 62262 ölçeğinde evet — 20 J en üst sınıftır. Daha yüksek enerjilere dayanan ürünler için (askeri, patlayıcı atmosfer ATEX) farklı standartlar uygulanır (MIL-STD-810, EN 60079 serisi). Sivil elektrikli ürünler pazarında IK10 yeterli üst sınırdır.
Evet — yüksek saflık polikarbonat levhası 3-5 mm kalınlıkta IK10 sağlayabilir (özellikle gerilim serbest enjeksiyon kalıplama). ABS zor, PC/ABS karışım 5 mm üzeri IK09 kadar. Metal muhafaza IK10 genellikle kolay ulaşılır fakat ağırlık ve korozyon dezavantajları vardır. Tasarım kararı: dış kamera ağır olmasın istiyorsanız PC tercih edilir.
Ev kapı/bahçe kamerası için IK07 (2 J) endüstride kabul edilen minimumdur — fırlatılan topa veya kazara çarpan merdivene dayanır. Sokak/ticari kamera için IK10 şart. Pazarlamada “vandalizm dayanıklı” iddia etmek için IK08+ olmalıdır.
EN 62262 testi akredite elektrik ürün laboratuvarlarının (TÜV, UL, Intertek, SGS gibi) standart ek hizmet kapsamındadır. Genelde EN 60529 (IP) testi ile aynı pakette yaptırılır — iki testi ayrı lab’a göndermek zaman ve maliyet artırır.
Teknik içerik olarak aynı. EN 62262 Avrupa (CENELEC) yayınıdır ve LVD/CE belgelendirme süreci için referans olur; IEC 62262 uluslararası (IEC) yayını. EN genelde IEC’nin birebir çevirisi + varsa Avrupa ek eklentisi ile yayınlanır. Avrupa pazarı için EN 62262 referansı verilir.
İlgili standartlar ve yönetmelikler
- EN IEC 60335-1 (pillar — ev aletleri muhafaza bağlamı)
- EN 60529 — IP koruma kodları (IK’nın kardeşi)
- LVD 2014/35/AB
- EN 60598-1 — Aydınlatma armatürleri (IK sık kullanılan alan)
- EN 62208 — Elektrik panolarında IK referansı
- MIL-STD-810 — Askeri dayanıklılık (alternatif üst sınıf)
IK / IP kodu belgelendirme desteği
Dış kullanımlı aydınlatma armatürü, kamera muhafazası, elektrik panosu, sokak mobilyası veya vandalizm riskli bir elektrikli ürün üretiyor/ithal ediyorsanız; EN 62262 IK testi, EN 60529 IP testi, akredite lab koordinasyonu ve CE teknik dosyasında IK + IP kodu belgelendirme konusunda tam danışmanlık sağlıyoruz.
Ürün uygunluk değerlendirmesinden teknik dosyaya kadar uçtan uca destek.
Resmî kaynaklar
Bu standardın atıfta bulunduğu Avrupa direktifleri ve standardizasyon kuruluşları: