EN 61439-1, tam adıyla “Alçak gerilim anahtarlama ve kumanda düzenleri (panolar) – Bölüm 1: Genel kurallar”, alçak gerilim panolarının ortak tanımlarını, yapım kurallarını ve doğrulama yöntemlerini belirleyen standarttır. Tek başına bir pano tipini tarif etmez; EN 61439-2 gibi bir ürün bölümüyle birlikte okunur. Pano imalatçısının LVD testleri ve CE işaretlemesi için başvurduğu temel kaynaktır.
EN 61439-1 testlerni ve ürününüzün CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.

EN 61439-1 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN 61439-1:2011 |
|---|---|
| Resmî başlık | Low-voltage switchgear and controlgear assemblies – Part 1: General rules |
| Desteklediği mevzuat | Alçak Gerilim Yönetmeliği (2014/35/AB) |
| Standart türü | Ürün standardı |
| Gerilim sınırı | Anma gerilimi 1.000 V AC ya da 1.500 V DC’yi geçmeyen pano düzenleri |
Hangi panoları kapsar?
Standart, bir ya da daha fazla anahtarlama cihazının kumanda, ölçme, koruma ve ayar donanımıyla birlikte tek bir yapı içinde toplandığı alçak gerilim panolarına uygulanır. Sabit ya da taşınabilir, muhafazalı ya da muhafazasız düzenler kapsamdadır. Genel kuralların uygulandığı pano aileleri:
- Ana dağıtım ve güç panoları (EN 61439-2)
- Sıradan kişilerin kullandığı dağıtım panoları (EN 61439-3)
- Şantiye panoları (EN 61439-4)
- Kamu şebekesi dağıtım panoları (EN 61439-5)
- Busbar kanal sistemleri (EN 61439-6)
Uygunluk yalnız Bölüm 1’e göre beyan edilmez; pano, ait olduğu ürün bölümüyle birlikte değerlendirilir. Şalter, kontaktör ve sigorta gibi tekil cihazlar kendi ürün standartlarına tabidir.
Standardın ana gereklilikleri
- Arayüz karakteristikleri: Anma gerilimi, anma akımı, eş zamanlılık katsayısı ve kısa devre dayanım değerleri pano için tanımlanır ve beyan edilir.
- Muhafaza koruma derecesi: Toz ve su girişine karşı koruma, kurulum yerine uygun IP koduyla sağlanır.
- Yalıtım mesafeleri: Hava aralıkları ve yüzeysel kaçak yolu uzunlukları darbe dayanım gerilimine ve kirlilik derecesine göre belirlenir.
- Elektrik çarpmasına karşı koruma: Temel koruma ve arıza koruması ile koruma devresinin sürekliliği sağlanır.
- Cihazların yerleştirilmesi ve iç bağlantılar: Anahtarlama cihazları üreticisinin talimatına göre monte edilir; bara ve iletkenler akıma ve kısa devre zorlanmalarına göre seçilir.
- Sıcaklık artışı: Pano, anma akımında çalışırken parçalarının ve erişilebilir yüzeylerinin izin verilen sıcaklık artışını aşmamalıdır.
- Kısa devre dayanımı: Baralar, mesnetler ve koruma devresi beyan edilen kısa devre akımının ısıl ve dinamik etkilerine dayanmalıdır.
- İşaretleme ve dokümantasyon: İsim plakası, devre şemaları ve kurulum, işletme ve bakım talimatları panoyla birlikte verilir.
EN 61439-1 testleri
Standart iki doğrulama düzeyi tanımlar. Tasarım doğrulaması, pano tasarımının gerekleri karşıladığını bir kez gösterir; test, doğrulanmış bir referans tasarımla karşılaştırma ya da değerlendirme (hesap, tasarım kuralı) yoluyla yapılabilir. Rutin doğrulama ise imal edilen her panoda malzeme ve işçilik hatalarını yakalamak için uygulanır.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Tasarım doğrulaması: sıcaklık artışı | Panonun anma akımında izin verilen sıcaklık artışı sınırları içinde kaldığı |
| Tasarım doğrulaması: kısa devre dayanımı | Ana devrelerin ve koruma devresinin beyan edilen kısa devre akımına dayandığı |
| Tasarım doğrulaması: dielektrik özellikler | Yalıtımın şebeke frekanslı dayanım gerilimine ve darbe gerilimine dayandığı |
| Tasarım doğrulaması: muhafaza ve malzeme | IP koruma derecesi, mekanik darbe dayanımı (IK kodu), korozyon ve ısıya dayanım |
| Rutin doğrulama: yapım kontrolleri | Muhafaza, yalıtım mesafeleri, koruma devresi sürekliliği, cihaz montajı, iç bağlantılar ve işaretlemelerin tasarıma uygunluğu |
| Rutin doğrulama: performans kontrolleri | Dielektrik dayanım ile kablolama, çalışma performansı ve fonksiyonun doğruluğu |
Tasarım doğrulamasını çoğunlukla pano sistemini geliştiren özgün imalatçı yapar. Panoyu toplayan imalatçı, özgün imalatçının talimatlarına uyduğu sürece bu doğrulamaya dayanabilir; rutin doğrulamayı ise her panoda kendisi yapar. Eski EN 60439 serisindeki tip testli ve kısmi tip testli pano ayrımı artık yoktur.
CE sürecindeki yeri
- Risk değerlendirmesi: Elektrik çarpması, ısınma, yangın ve mekanik tehlikeler belirlenir; uygulanacak standartlar seçilir.
- Tasarım: Pano, EN 61439-1 ve ilgili ürün bölümüne göre projelendirilir; cihazlar kendi standartlarına uygun seçilir.
- Doğrulama testleri: Tasarım doğrulaması kayıtları toplanır ve her panoda rutin doğrulama yapılır.
- Teknik dosya: Şemalar, malzeme listesi, kritik bileşen belgeleri ve test raporu teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN 61439-1, uygulanan standartlar arasında yazılır ve ürüne CE işareti konur.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, Alçak Gerilim Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN 61439-2: Güç panoları
- EN 60204-1: Makinelerin elektrik teçhizatı
- EN 60529: Muhafazaların koruma dereceleri (IP kodu)
- EN 62262: Mekanik darbelere karşı koruma (IK kodu)
- EN 60947 serisi: Alçak gerilim anahtarlama ve kumanda cihazları
Sık sorulan sorular
EN 61439-1 tek başına uygulanır mı?
Hayır. Bölüm 1 genel kuralları verir; panonun tipine göre EN 61439-2 ve devamındaki ürün bölümlerinden biriyle birlikte uygulanır ve uygunluk o bölüme göre beyan edilir.
Tasarım doğrulaması ile rutin doğrulama arasındaki fark nedir?
Tasarım doğrulaması bir pano tasarımı için bir kez yapılır ve tasarımın yeterliliğini gösterir. Rutin doğrulama, üretilen her panonun bu tasarıma uygun imal edildiğini gösterir.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde Alçak Gerilim Yönetmeliği (2014/35/AB) kapsamında atıf yapılan sürüm: EN 61439-1:2011. CENELEC’te daha yeni sürüm yayımlanmıştır; karine için Resmî Gazete’de atıf yapılan sürüm esas alınır. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 62368-1: Ses Video ve Bilgi Teknolojisi Cihazları
- EN 61010-1: Ölçme Kontrol ve Laboratuvar Cihazları
- EN 61439-2: Güç Panoları
- EN IEC 62040-1: Kesintisiz Güç Kaynakları
