EN 61000-3-2, tam adıyla “Elektromanyetik uyumluluk (EMU) – Bölüm 3-2: Sınır değerler – Harmonik akım emisyonları için sınır değerler (faz başına giriş akımı ≤ 16 A olan cihazlar)”, bir cihazın şebekeden çektiği akımın ne kadar bozuk olabileceğini sınırlar. EMC testlerinin emisyon tarafında düşük frekanslı iki deneyden biridir; diğeri flicker ölçümüdür (EN 61000-3-3).
EN 61000-3-2 ölçümlerni ve ürününüzün CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
Bu test ne için yapılır?
Doğrultucu ve anahtarlamalı güç kaynağı içeren cihazlar şebekeden sinüs biçimli değil, tepeli akım çeker. Bu akımın 50 Hz’in katlarındaki bileşenleri, yani harmonikler, trafoyu ve nötr iletkenini ısıtır, şebeke gerilimini bozar ve aynı hatta bağlı diğer cihazları etkiler. Harmonik ölçümü cihazın 2. ile 40. harmonik arasındaki akımlarını ölçer ve sınıfına göre belirlenen sınırla karşılaştırır.
Tek bir cihazın etkisi küçüktür; sınırlar, aynı tipten binlerce cihazın şebekeye birlikte bağlı olduğu varsayımıyla konur.
EN 61000-3-2 künyesi
| Güncel baskı | IEC 61000-3-2:2018 + A1:2020 + A2:2024; Avrupa’da EN 61000-3-2:2014 ile başlayan seri, güncel EN IEC 61000-3-2 baskısıyla uygulanır |
|---|---|
| Resmî başlık | Electromagnetic compatibility (EMC) – Part 3-2: Limits – Limits for harmonic current emissions (equipment input current ≤ 16 A per phase) |
| Standart türü | Şebeke emisyon standardı: sınır değerleri ve ölçüm koşullarını doğrudan kendisi verir; ürün standardına gerek kalmadan uygulanır |
| Desteklediği mevzuat | EMC Yönetmeliği (2014/30/AB); jenerik emisyon standardı EN 61000-6-3 bu standarda atıf yapar |
Hangi ürünlere uygulanır?
Kamuya açık alçak gerilim şebekesine bağlanan ve faz başına anma akımı 16 A’yı geçmeyen tüm elektrikli ve elektronik cihazlara uygulanır. Standart cihazları dört sınıfa ayırır:
- Sınıf A: diğer sınıflara girmeyen her şey; dengeli üç fazlı cihazlar, ev aletleri, elektrikli süpürge, taşınabilir olmayan el aletleri, ses cihazları.
- Sınıf B: taşınabilir el aletleri ve profesyonel olmayan kaynak makineleri.
- Sınıf C: aydınlatma cihazları.
- Sınıf D: 600 W ve altındaki bilgisayarlar, monitörler, televizyonlar ve değişken hızlı kompresörlü buzdolapları.
Anma gücü 75 W ve altındaki cihazlar (aydınlatma hariç), 1 kW üzeri profesyonel cihazlar ve 200 W’a kadar simetrik kontrollü ısıtıcılar için sınır verilmez. Faz başına 16 A’yı aşan cihazlar için EN 61000-3-12 uygulanır.
Ölçüm düzeneği
- Besleme kaynağı: cihaz, iç empedansı düşük ve gerilimi temiz bir kaynaktan beslenir: tek fazda 230 V, üç fazda 400 V; gerilim %2, frekans %0,5 toleransla tutulur.
- Gerilim kalitesi: kaynağın kendi harmonikleri sınırlıdır; 3. harmonik %0,9’u, 5. harmonik %0,4’ü, 11. ve üzeri %0,1’i geçemez. Aksi hâlde ölçülen bozulma cihazdan mı kaynaktan mı geldiği anlaşılmaz.
- Ölçüm cihazı: IEC 61000-4-7’ye uygun harmonik analizörü her harmonik için 1,5 s yumuşatılmış etkin değeri kaydeder.
- Çalışma koşulu: cihaz, en yüksek toplam harmonik akımı üreten modda çalıştırılır; aydınlatmada ölçülen güç faktörü sınır hesabına girer.
- Gözlem süresi: sürekli çalışan cihazda tekrarlanabilirliği sağlayacak kadar; 2,5 dakikaya kadar çevrimli cihazda en az 10 çevrim; daha uzun çevrimde tam program ya da en ağır 2,5 dakikalık dilim.
Sınır değerler
| Sınıf | Sınırın biçimi | Örnek |
|---|---|---|
| A | Her harmonik için mutlak akım | 3. harmonik 2,30 A · 5. harmonik 1,14 A · 7. harmonik 0,77 A |
| B | Sınıf A değerlerinin 1,5 katı | 3. harmonik 3,45 A |
| C | Temel akımın yüzdesi | 5. harmonik %10 · 7. harmonik %7 · 3. harmonik 30 × güç faktörü |
| D | Watt başına (mA/W), Sınıf A değerleriyle sınırlı | 3. harmonik 3,4 mA/W · 5. harmonik 1,9 mA/W |
Sınıf C’de 25 W ve altındaki aydınlatma için ayrı seçenekler vardır; ölçüm raporunda hangi seçeneğin kullanıldığı belirtilir.
Uygunluk nasıl değerlendirilir?
- Gözlem süresi boyunca her harmoniğin 1,5 s’lik değerleri sınırı aşmamalıdır; standart kısa süreli aşımlar için belirli bir pay tanır.
- Cihaz üreticinin tanımladığı normal çalışma koşullarında ölçülür; en kötü mod raporda belirtilir.
- Sonuç tek bir “geçti / geçemedi” kararıdır; harmonik için A, B, C biçiminde performans kriteri yoktur.
CE sürecindeki yeri
- Cihazın sınıfı ve anma gücü belirlenir; muafiyet kapsamına girip girmediğine bakılır.
- Tasarımda güç faktörü düzeltme (PFC) devresi ya da pasif filtre gözden geçirilir; gerekirse ön ölçüm yapılır.
- Akredite laboratuvarda ölçüm yapılır; rapora sınıf, çalışma modu ve gözlem süresi işlenir.
- Rapor teknik dosyaya girer; EMC Yönetmeliği kapsamında AB uygunluk beyanı düzenlenir ve CE belgesi süreci tamamlanır.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN 61000-3-3: gerilim dalgalanması ve flicker sınırları
- EN 61000-3-12: 16 A üzeri cihazlarda harmonik akım sınırları
- EN 61000-6-3 ve EN 61000-6-4: konut ve endüstriyel ortam için jenerik emisyon
- EN 55014-1 ve EN 55032: ev aletleri ve multimedya cihazlarında yüksek frekanslı emisyon
Sık sorulan sorular
Cihazım hangi sınıfa girer?
Önce Sınıf B, C ve D tanımlarına bakılır: taşınabilir el aleti mi, aydınlatma mı, 600 W altı bilgisayar/televizyon mu? Hiçbirine girmiyorsa cihaz Sınıf A’dır. Sınıf, hem sınır değerleri hem de ölçüm koşullarını değiştirdiği için rapora yazılır.
75 W altındaki cihazlar test edilir mi?
Aydınlatma dışındaki 75 W ve altı cihazlar için standart sınır vermez; ölçüm yapılmaz, yalnız uygunluk beyanında standart atıf olarak gösterilir. Aydınlatmada bu eşik 5 W’tır.
Cihazım sınırı aşarsa ne yapılır?
Genellikle güç kaynağına aktif güç faktörü düzeltme eklenir ya da giriş hattına seri bobinli pasif filtre konur. Düşük güçlü cihazlarda doğrultucu kapasitörünün değeri ve şarj akımı yeniden düzenlenir. Değişiklikten sonra ölçüm aynı modda tekrarlanır.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 61000-3-11: Şartlı Bağlantılı Cihazlarda Flicker
- EN 61000-3-12: 16 A Üzeri Cihazlarda Harmonik Akım
- EN 61000-3-3: Gerilim Dalgalanması ve Flicker
