EN 55011, tam adıyla “Endüstriyel, bilimsel ve tıbbi cihazlar – Radyo frekans bozulma karakteristikleri – Sınırlar ve ölçüm yöntemleri”, endüstriyel, bilimsel ve tıbbi (ISM) cihazların çevreye yaydığı radyo frekans bozulmasını sınırlar. Bir emisyon standardıdır: cihazın şebekeye ilettiği ve havaya yaydığı bozulmayı ölçer, dış etkilere dayanıklılığı (bağışıklığı) kapsamaz. Endüstriyel ürünlerde EMC testlerinin emisyon tarafında en sık kullanılan standartlardandır.
EN 55011 testlerni ve ürününüzün CE belgesi sürecini birlikte yürütelim; CE Danışmanı tüm süreci tek elden üstlenir.
EN 55011 künyesi
| AB Resmî Gazetesi’nde atıf yapılan sürüm | EN 55011:2016 |
|---|---|
| Resmî başlık | Industrial, scientific and medical equipment – Radio-frequency disturbance characteristics – Limits and methods of measurement |
| Desteklediği mevzuat | EMC Yönetmeliği (2014/30/AB) |
| Standart türü | EMC ürün ailesi standardı |
Hangi ürünleri kapsar?
Standart, endüstriyel, bilimsel ve tıbbi amaçla kullanılan cihazlara ve radyo frekans enerjisini malzeme işlemek için kullanan ev tipi cihazlara uygulanır. Tipik örnekler:
- Endüstriyel güç dönüştürücüleri, şarj cihazları ve güç kaynakları
- Laboratuvar, ölçme ve kontrol cihazları
- Tıbbi elektrikli cihazlar
- İndüksiyonla ısıtma ve yüksek frekanslı kaynak donanımı
- Mikrodalga fırınlar ve endüstriyel mikrodalga ısıtıcılar
- Kıvılcımla aşındırma (erozyon) tezgâhları
Birçok ürün standardı emisyon için EN 55011’e atıf yapar: tıbbi cihazlarda EN 60601-1-2, laboratuvar cihazlarında EN 61326-1, ark kaynağı donanımında EN IEC 60974-10 gibi. Ev aletleri EN 55014-1, multimedya cihazları EN 55032 kapsamındadır.
Standardın ana gereklilikleri
- Grup 1: Grup 2’ye girmeyen bütün cihazlardır; radyo frekans enerjisi yalnız cihazın kendi iç çalışması için üretilir.
- Grup 2: Radyo frekans enerjisini malzemeyi işlemek, incelemek ya da enerji aktarmak amacıyla bilerek üreten ve kullanan cihazlardır.
- A sınıfı: Konut dışındaki ortamlarda ve konutları besleyen alçak gerilim şebekesine doğrudan bağlı olmayan yerlerde kullanıma uygun cihazlardır.
- B sınıfı: Konutlarda ve konutları besleyen alçak gerilim şebekesine doğrudan bağlı yerlerde kullanıma uygun cihazlardır; sınırları daha sıkıdır.
- İletilen bozulma: Şebeke ucundaki bozulma gerilimi 150 kHz ile 30 MHz arasında ölçülür.
- Işınımla yayılan bozulma: 30 MHz ile 1 GHz arasında alan şiddeti ölçülür; Grup 2 cihazlarda 30 MHz altında manyetik alan ve yüksek frekansta çalışanlarda 1 GHz üzeri ölçümler eklenir.
- ISM frekans bantları: ISM kullanımı için ayrılmış bantlarda temel frekanstaki yayılıma özel kurallar uygulanır.
- İşaretleme ve bilgi: Cihazın grubu ve sınıfı kullanım belgelerinde belirtilir; A sınıfı cihazlarda konut ortamı için uyarı yer alır.
EN 55011 testleri
Ölçümler test sahasında yapılır; A sınıfı cihazlarda, boyut ya da güç nedeniyle sahaya taşınamayanlar için yerinde (in situ) ölçüm de mümkündür.
| Test ya da kontrol | Ne doğrulanır? |
|---|---|
| Şebeke ucunda bozulma gerilimi | Şebekeye iletilen bozulmanın grup ve sınıfa göre belirlenen sınırların altında olduğu |
| Işınımla yayılan elektrik alan | Cihazdan ve kablolarından yayılan alan şiddetinin sınırların altında olduğu |
| Manyetik alan ölçümü (Grup 2) | 30 MHz altındaki manyetik alan bileşeninin sınırların altında olduğu |
| 1 GHz üzeri ölçüm (Grup 2) | Mikrodalga frekanslarında çalışan cihazların yayılımının sınırların altında olduğu |
| Yerinde ölçüm | Kurulu olduğu yerde ölçülen A sınıfı cihazın sınırları sağladığı |
Grup ve sınıf testten önce belirlenir; yanlış sınıflandırma, ölçümün yanlış sınırlarla değerlendirilmesine yol açar.
CE sürecindeki yeri
- EMC değerlendirmesi: Ürünün kullanılacağı ortam, bağlantı uçları ve uygulanacak emisyon ve bağışıklık standartları belirlenir.
- Tasarım: Filtre, ekranlama ve kablo yerleşimi cihazın grubuna ve sınıfına ait sınırlar gözetilerek tasarlanır.
- Testler: Emisyon EN 55011’e göre ölçülür; bağışıklık ilgili ürün standardına ya da genel standarda göre test edilir.
- Teknik dosya: Test raporu, test düzeninin fotoğrafları, şemalar ve kritik bileşen listesi teknik dosyaya girer.
- Uygunluk beyanı: EN 55011, uygulanan standartlar arasında yazılır ve ürüne CE işareti konur.
Uyumlaştırılmış standarda uygunluk, EMC Yönetmeliği‘nin ilgili temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar. Makineye ya da panoya yerleştirilen dönüştürücülerde güvenlik tarafı EN 62477-1 gibi standartlarla ayrıca değerlendirilir.
Birlikte uygulanan standartlar
- EN IEC 61000-6-2: Endüstriyel ortamlar için genel bağışıklık standardı
- EN IEC 61000-6-4: Endüstriyel ortamlar için genel emisyon standardı
- EN 60601-1-2: Tıbbi elektrikli cihazlarda elektromanyetik bozulmalar
- EN 61326-1: Ölçme, kontrol ve laboratuvar cihazlarında EMC kuralları
- EN 62477-1: Güç elektroniği dönüştürücülerinin güvenliği
- EN 55014-1 ve EN 55032: Ev aletleri ve multimedya cihazlarında emisyon
Sık sorulan sorular
Cihazım Grup 1 mi, Grup 2 mi?
Radyo frekans enerjisi ürünün asıl işini yapıyorsa (ısıtma, kaynak, malzeme işleme gibi) cihaz Grup 2’dir. Enerji yalnız iç devrelerin çalışması için üretiliyorsa Grup 1’dir; endüstriyel cihazların çoğu bu gruptadır.
A sınıfı cihaz konutta kullanılabilir mi?
A sınıfı cihaz konut ortamı için tasarlanmamıştır ve orada radyo alışını bozabilir. Bu durum kullanım belgelerinde belirtilir; konutta kullanılacak ürün B sınıfı sınırları sağlamalıdır.
Hangi sürüm geçerli?
AB Resmî Gazetesi’nde EMC Yönetmeliği (2014/30/AB) kapsamında atıf yapılan sürüm: EN 55011:2016. Teste başlamadan önce güncel atıf kontrol edilmelidir.
Aynı gruptaki diğer standartlar
- EN 55032: Multimedya Cihazlarında EMC Emisyon
- EN 55035: Multimedya Cihazlarında EMC Bağışıklık
- EN 55015: Aydınlatma Cihazlarında Radyo Bozulması
- EN 55014-1: Ev Aletlerinde EMC Emisyon
