
İkinci el bir makine alırken ya da bir tesisi taşırken en çok karışan konu şudur: makinenin üstünde zaten CE işareti var, bu yeterli mi? Cevap makinenin nereden geldiğine ve ne kadar değiştiğine göre değişir. Türkiye içinde el değiştiren CE işaretli makine yeniden belgelenmez; Avrupa Birliği’nden taşınan makine mevcut belgeleriyle gelir ama ithalatçı uygunluktan sorumlu olur; Avrupa Birliği dışından gelen kullanılmış makine ise Türkiye piyasasına ilk kez arz edildiği için yeni makineyle aynı şartlara tabidir. Yenilenen ya da önemli değişiklik gören makine her durumda yeniden değerlendirilir. Bu sayfada dört durumu, kullanılmış makine ithalat iznini, TAREKS denetimini ve belgesiz makinede izlenecek yolu bulursunuz.
İkinci el ya da taşınan makinenizin uygunluk durumunu birlikte netleştirelim; CE Danışmanı belge incelemesinden gerekiyorsa yeniden belgelendirmeye kadar tüm süreci tek elden üstlenir.
Dört durum, dört farklı cevap
| Durum | CE belgesi yeniden gerekir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Türkiye içinde ikinci el satış (CE işaretli, değişmemiş makine) | Hayır; mevcut AT Uygunluk Beyanı ve kullanım talimatı makineyle devredilir | Piyasaya arz ilk defa piyasada bulundurmadır; makine zaten arz edilmiştir |
| Avrupa Birliği’nden ithal edilen kullanılmış makine (A.TR belgeli) | Yeniden belgelendirme değil, mevcut belgelerle ithalat; ithalatçı uygunluktan sorumlu | 7223 sayılı Kanun ithalatçı sorumluluğu; ÜGD 2026/32 A.TR hükmü |
| Avrupa Birliği dışından (Çin, ABD, Japonya, Birleşik Krallık) ithal edilen kullanılmış makine | Evet; Türkiye piyasasına ilk arz, yürürlükteki yönetmeliğe tam uygunluk | 7223 sayılı Kanun piyasaya arz tanımı; Makine Emniyeti Yönetmeliği |
| Yenilenen, otomasyon eklenen ya da önemli değişiklik gören makine | Evet; değişikliği yapan taraf imalatçı sayılır | Yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 önemli değişiklik kavramı; Mavi Rehber |
Türkiye içinde ikinci el satış
CE işaretli bir makineyi Türkiye içindeki bir işletmeden satın aldığınızda makine yeniden piyasaya arz edilmiş sayılmaz; 7223 sayılı Kanun piyasaya arzı ürünün ilk defa piyasada bulundurulması olarak tanımlar. Satıcının size vermesi gerekenler AT Uygunluk Beyanı’nın aslı ya da kopyası, Türkçe kullanım talimatı ve varsa bakım kayıtlarıdır. Bu belgeler kayıpsa imalatçıdan yeniden istenebilir; imalatçı artık yoksa makinenin güvenlik durumu bir risk değerlendirmesiyle belgelenir ve eksik önlemler tamamlanır. Kullanıma aldıktan sonra sorumluluk İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne geçer: ekipmanın güvenli olması, çalışanın bilgilendirilmesi ve periyodik kontroller işverenin yükümlülüğüdür.
Avrupa Birliği’nden taşınan makine
Gümrük Birliği sayesinde Avrupa Birliği’nde serbest dolaşımdaki makine A.TR Dolaşım Belgesi ile gelir. Makinaların İthalat Denetimi Tebliği’ne göre A.TR belgeli olduğu TAREKS’te beyan edilen ürün için ithal edilebileceğine dair referans numarası doğrudan oluşur; fiili denetime yönlendirilmesi risk analizine bağlı istisnadır. Bu kolaylık uygunluk sorumluluğunu kaldırmaz: aynı tebliğ ithalatçının, denetlensin ya da denetlenmesin, ithal ettiği makinenin ilgili yönetmeliklere uygun ve güvenli olmasından ve belgelerin doğruluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumlu olduğunu açıkça yazar; TAREKS referans numarası uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz.
Pratikte Avrupa’dan alınan kullanılmış makinede üç şey kontrol edilir. Birincisi, AT Uygunluk Beyanı’nın makineyle eşleşmesi: seri numarası, model ve beyandaki yönetmelik makinenin üstündeki plakayla aynı olmalıdır. İkincisi, makinenin beyandan sonra değiştirilip değiştirilmediği: önceki kullanıcının eklediği otomasyon, kaldırılan koruyucu ya da yeniden yazılan kumanda yazılımı beyanı geçersiz kılabilir. Üçüncüsü, kullanım talimatının Türkçeye çevrilmesi; Türkiye’de hizmete sunulan makinenin talimatı Türkçe olmak zorundadır. Beyan yoksa ya da makine değişmişse durum üçüncü ülkeden ithalatla aynı hâle gelir.
Avrupa Birliği dışından ithal edilen kullanılmış makine
Çin, ABD, Japonya, Güney Kore ya da Birleşik Krallık’tan gelen kullanılmış makine Türkiye piyasasına ilk kez arz edilir; makinenin kendi ülkesinde yıllarca çalışmış olması bu kuralı değiştirmez. Yürürlükteki Makine Emniyeti Yönetmeliği‘nin temel sağlık ve güvenlik kurallarına tam uygunluk, risk değerlendirmesi, teknik dosya, AT Uygunluk Beyanı ve CE işareti gerekir. Üçüncü ülke makinelerinin çoğunda bu belgeler yoktur ya da ülkenin kendi standartlarına göre düzenlenmiştir (UL, JIS, GB gibi); bu belgeler CE işaretinin yerine geçmez. Bu durumda makine CE belgesi süreci ithalatçı adına yürütülür: makine incelenir, eksik koruyucular ve güvenlik fonksiyonları tamamlanır, elektrik teçhizatı EN 60204-1’e göre düzenlenir, teknik dosya oluşturulur ve beyan düzenlenir. Birleşik Krallık’tan gelen makinelerde dikkat edilecek nokta, 2021’den sonra düzenlenen belgelerin UKCA işaretine göre olabilmesidir; UKCA tek başına Türkiye’de geçerli değildir.
Kullanılmış makine ithalat izni
Uygunluktan bağımsız ikinci bir eşik daha vardır: eski, kullanılmış ve yenileştirilmiş malların ithali izne tabidir. Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat: 2026/9) kapsamında gümrük beyannamesinin tescilinde 0970-TPS-İzin Belgesi aranır; başvuru Ticaret Bakanlığı’nın İthalat Belge İşlemleri uygulamasından e-imza ile yapılır. Bakanlık, makinenin yerli üreticisinin bulunup bulunmadığının önceden araştırılmasını ve alım taahhüdünden önce iznin sonuçlanmasını bekler. İzin, teknik uygunluğun yerine geçmez; izin alınmış makine gümrükte ayrıca TAREKS denetimine girer. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makinelerde izin ve denetim adımları da aynı sırayla ilerler.
TAREKS ve Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/32)
2026 yılında makineler, daha önce içinde bulundukları “CE İşareti Taşıması Gereken Bazı Ürünler” tebliğinden ayrılarak kendi tebliğine alındı. Makinaların İthalat Denetimi Tebliği, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine tabi tutulacak makineleri kapsar ve yeni ile kullanılmış makine arasında ayrım yapmaz. Tebliğin iki eki vardır: Ek-2/A’daki makineler için ürün gümrüklü sahaya gelmeden, belge üzerinden İthalat Denetim Ön İzni alınması zorunludur; Ek-2/B’deki makineler için ön izin yoktur, gümrük beyannamesinin tescilinden önce TAREKS başvurusu yapılır. Fiili denetime yönlendirilen başvuruda AT Uygunluk Beyanı, test raporu ve istenen diğer belgeler başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde sisteme yüklenir; ilgilisince düzenlenmediği anlaşılan beyan ya da test raporu, diğer şartlar uygun olsa bile başvuruyu olumsuz sonuçlandırır. Oluşan TAREKS referans numarası bir yıl geçerlidir ve gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine yazılır.
Kullanılmış makinede en sık sorun yaşanan nokta beyanın makineyle eşleşmemesidir: eski modelin beyanı, başka seri numarası ya da üreticinin artık var olmayan bir unvanı. Bu durumda denetim birimi uygunluğun yeniden kanıtlanmasını ister.
Önemli değişiklik: makine ne zaman yeniden “yeni” olur?
Kullanılmış makinenin yenilenmesi (retrofit) yaygın bir yatırımdır: yeni kumanda sistemi, servo tahrik, robot entegrasyonu, kapasite artışı ya da yazılım değişikliği. Avrupa Birliği’nin Mavi Rehber’i, imalatçının öngörmediği ve yeni bir tehlike yaratan ya da mevcut riski artıran değişikliği “önemli değişiklik” sayar ve değişikliği yapanı yeni bir ürünün imalatçısı gibi yükümlü kılar. Yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 bu kavramı ilk kez yönetmelik metnine almış ve önemli değişiklik yapan tarafın imalatçı yükümlülüklerini üstlendiğini açıkça yazmıştır. Değişiklik önemli sayılıyorsa makine bütün olarak yeniden risk değerlendirmesinden geçer, yeni AT Uygunluk Beyanı düzenlenir ve değişikliği yapan tarafın adı beyana yazılır. Yalnız aşınan parçanın aynısıyla değiştirilmesi, periyodik bakım ve imalatçının öngördüğü ayarlar önemli değişiklik sayılmaz.
İşletme içi taşıma ve tesis nakli
Aynı işletmenin makineyi bir tesisinden diğerine taşıması piyasaya arz değildir; belge yenilenmez. Taşıma sırasında sökülüp yeniden kurulan makinede ise kurulum sonrası doğrulama (koruyucuların yerinde olması, acil durdurmanın çalışması, topraklama ve elektrik bağlantılarının kontrolü) iş ekipmanı mevzuatının gereğidir ve kayıt altına alınır. Yurt dışındaki tesisin Türkiye’ye nakli durumunda makineler ithalat sayılır; yukarıdaki A.TR ya da üçüncü ülke kuralları uygulanır ve kullanılmış eşya izni gerekir.
Belgesiz ikinci el makine: yol haritası
- Makinenin kimliği netleştirilir: plaka, seri numarası, imalat yılı, imalatçı; makinenin Ek IV listesinde olup olmadığı belirlenir.
- Mevcut belgeler toplanır: beyan, talimat, elektrik şeması, bakım kayıtları. İmalatçı hâlâ varsa kopyalar istenir.
- Makine çalışır hâlde incelenir; EN ISO 12100 yöntemiyle risk değerlendirmesi yapılır, koruyucu ve kumanda eksikleri listelenir.
- Eksikler giderilir: koruyucular, kilitleme tertibatları, acil durdurma, elektrik panosu düzenlemesi; gerekli ölçüm ve testler yapılır.
- Türkçe kullanım talimatı ve teknik dosya hazırlanır.
- AT Uygunluk Beyanı düzenlenir, CE işareti ve plaka iliştirilir; ithalatta TAREKS belgeleri bu dosyadan verilir.
En sık yapılan hatalar
- Makinenin üstündeki CE işaretini yeterli sayıp beyanı ve talimatı istememek.
- Avrupa’dan gelen makinede TAREKS referans numarasını uygunluk belgesi sanmak.
- Üçüncü ülke makinesinde UL, JIS ya da GB sertifikalarını CE belgesi yerine koymak.
- Kullanılmış eşya iznini almadan alım taahhüdüne girmek.
- Yenileme sonrası eski beyanı kullanmaya devam etmek.
- Türkçe kullanım talimatı olmadan makineyi hizmete almak.
Makine CE belgesi fiyatı
Makine için teknik dosya hazırlanması ₺10.000–30.000, CE belgesi süreci (risk değerlendirmesi, standartlar, testlerin planlanması, AT Uygunluk Beyanı ve CE işaretlemesi) ₺25.000–60.000 aralığındadır. Fiyat makinenin tipine, Ek IV kapsamında olup olmamasına ve test sayısına göre değişir.
Sık sorulan sorular
Avrupa’dan aldığım 15 yıllık makinenin CE belgesi hâlâ geçerli mi?
Makine beyandan sonra değişmediyse ve beyan makineyle eşleşiyorsa evet; beyanın süresi yoktur. Standartlar o tarihten bu yana yenilenmiş olabilir; bu, beyanı geçersiz kılmaz ama iş ekipmanı mevzuatı yönünden güvenlik seviyesinin bugünkü duruma göre değerlendirilmesi beklenir.
Çin’den kullanılmış CNC tezgâh alıyorum, satıcı CE sertifikası gönderdi. Yeterli mi?
Çoğu zaman hayır. Üçüncü ülke satıcılarının gönderdiği “CE sertifikası” genellikle herhangi bir onaylanmış kuruluşa dayanmayan bir belgedir ve makineyle eşleşmez. Beyan imalatçı adına, makinenin seri numarasıyla, uygulanan standartlar listelenerek düzenlenmiş olmalıdır; aksi hâlde uygunluk süreci Türkiye’de ithalatçı adına yürütülür.
Makineyi yenileyip otomasyon ekledik; eski CE belgesi geçerli mi?
Yeni bir tehlike doğuran ya da mevcut riski artıran değişiklik önemli değişikliktir; bu durumda makine bütün olarak yeniden değerlendirilir ve değişikliği yapan taraf adına yeni beyan düzenlenir.
Türkiye içinde sattığım ikinci el makine için yeniden belge düzenlemem gerekir mi?
Hayır. Mevcut AT Uygunluk Beyanı ve kullanım talimatı makineyle birlikte alıcıya verilir. Belgeler kayıpsa ve imalatçıya ulaşılamıyorsa risk değerlendirmesiyle güvenlik durumu belgelenir.
İkinci el ya da taşınan makinenizin uygunluk durumunu birlikte netleştirelim; CE Danışmanı belge incelemesinden TAREKS dosyasına kadar tüm süreci tek elden üstlenir.
